նախընտրելի դարձնել
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը չի աջակցում ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնի յոթ թեկնածուներից և ոչ մեկին։ Վաշինգտոնը կարծում է, որ ներկայիս թեկնածուները պատրաստ չեն կազմակերպության արմատական բարեփոխմանը և բավարար չափով չեն ներկայացնում ամերիկացի նախագահի տեսակետները, հայտնում է Politico պարբերականը՝ հղում անելով ներքին քննարկումներին ծանոթ ամերիկացի երկու պաշտոնյաների։
«Ամբողջ ցուցակում չկան այնպիսի բարեփոխիչներ, որոնց ԱՄՆ-ն կցանկանար տեսնել։ Որոշ թեկնածուներ, թվում է, ավելի հակված են պահպանելու իրերի սովորական դասավորությունը», — հայտարարել է վարչակազմի ներկայացուցիչներից մեկը։
ՄԱԿ-ում ընթանում է Անտոնիու Գուտերեշի իրավահաջորդի ընտրության գործընթացը, որի երկրորդ և վերջին հնգամյա ժամկետը ավարտվում է 2026 թվականի վերջին։ ԱՄՆ-ն, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի մյուս չորս մշտական անդամները՝ Մեծ Բրիտանիան, Չինաստանը, Ռուսաստանը և Ֆրանսիան, ունեն վետոյի իրավունք։ Հետևաբար, Վաշինգտոնի դիրքորոշումը կարող է էապես ազդել ընտրությունների արդյունքի վրա։
Յոթ ներկայիս հավակնորդների շարքում Անվտանգության խորհրդի ոչ պաշտոնական քվեարկություններում առաջատար է Կոստա Ռիկայի նախկին փոխնախագահ Ռեբեկա Գրինսպանը, որը նախկինում ղեկավարել է ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման համաժողովը։ Սակայն Վաշինգտոնում նրա թեկնածությունը քննադատում են Իսրայելի և Չինաստանի հարցում նրա դիրքորոշման համար։
«Համակարգի ներսում կարիերան պարտադիր չէ, որ նշանակի՝ մարդը հարմար է այն ղեկավարելու համար։ Մենք փնտրում ենք մեկին, ով պատրաստ է մի փոքր ցնցել կազմակերպությունը», — պարզաբանել է ԱՄՆ Պետքարտուղարության ներկայացուցիչը։
Գերատեսչությունում հայտարարել են, որ Վաշինգտոնը կաջակցի միայն այն թեկնածուին, որը պատրաստ կլինի իրականացնել «էական բարեփոխումներ»։ Ամերիկյան կողմի կարծիքով, ՄԱԿ-ը պետք է վերադառնա իր հիմնական առաքելությանը՝ միջազգային խաղաղության և անվտանգության պահպանմանը՝ հրաժարվելով այն ամենից, ինչ Պետքարտուղարությունն անվանել է «աբսուրդային, քաղաքականացված, արթնացած գաղափարախոսություն», որը խաթարում է կազմակերպության արդյունավետությունն ու լեգիտիմությունը։
Թրամփի վարչակազմն արդեն կրճատել է ՄԱԿ-ին ամերիկյան վճարումները, դուրս է եկել մի շարք միջազգային կազմակերպություններից, այդ թվում՝ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունից, և ստեղծել է սեփական Խաղաղության խորհուրդը՝ Գազայի հատվածի ապագան ծրագրելու համար։ Ամերիկյան ֆինանսավորման կրճատումը հանգեցրել է ՄԱԿ-ի բյուջեի մոտ 4 միլիարդ դոլարի դեֆիցիտի։ Կազմակերպությունն արդեն վերացրել է հազարավոր աշխատատեղեր և սկսել է միավորել առանձին կառույցներ։
ԱՄՆ պետքարտուղարի նախկին օգնականը էներգետիկ ռեսուրսների հարցերով Ջեֆրի Փայաթը կարծում է, որ Վաշինգտոնի կոշտ դիրքորոշումը վկայում է Սպիտակ տան ձգտման մասին՝ ՄԱԿ-ի ավելի ազդեցիկ, քաղաքական առումով ուժեղ ղեկավար ստանալու, որը կներկայացնի ամերիկյան տեսակետներն ու շահերը։
Միևնույն ժամանակ վարչակազմը չի բացառում այլընտրանքային թեկնածություններ։ Ավելի վաղ Թրամփը հնարավոր հավակնորդ էր անվանել Ֆուտբոլի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահ Ջաննի Ինֆանտինոյին, սակայն վերջինս պաշտոնապես չի առաջադրվել և մտադիր է վերընտրվել ՖԻՖԱ-ի ղեկավարի պաշտոնում։ Պետքարտուղարության ներկայացուցիչը նաև դրական է արտահայտվել Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության ղեկավար Ռաֆայել Գրոսիի մասին, թեև նշել է, որ որոշ երկրներ առարկություններ ունեն նրա թեկնածության վերաբերյալ։
Մյուս հնարավոր հավակնորդներից է համարվում բուլղարացի դիվանագետ Նիկոլայ Մլադենովը, որը ղեկավարում է Թրամփի ստեղծած Խաղաղության խորհուրդը։ Բացի այդ, որպես պոտենցիալ թեկնածուներ նշվում են ՄԱԿ-ում ԱՄԷ-ի նախկին դեսպան Լանա Նուսեյբեն և Թուրքիայի նախկին արտգործնախարար Ֆերիդուն Սինիրլիօղլուն։
Ձևավորված ոչ պաշտոնական ավանդույթի համաձայն, ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը պետք է անցնի Լատինական Ամերիկայի ներկայացուցչին։ Բացի այդ, ուժեղանում են առաջին անգամ այս պաշտոնում կին ընտրելու կոչերը։ Սակայն Պետքարտուղարությունը ընդգծել է, որ ԱՄՆ-ի համար ամենակարևորը թեկնածուի որակավորումն է, ոչ թե նրա սեռը կամ ծագման տարածաշրջանը։
ՄԱԿ-ում ԱՄՆ-ի նախկին մշտական ներկայացուցիչ Ջոն Բոլթոնը ենթադրել է, որ գործընթացի ձգձգումը նույնպես կարող է համապատասխանել Թրամփի վարչակազմի շահերին։ Ըստ նրա, համաձայնեցված ղեկավարի բացակայությունը կարող է էլ ավելի թուլացնել կազմակերպության դիրքերը։
Անվտանգության խորհրդի հաջորդ ոչ պաշտոնական քվեարկությունը սպասվում է հոկտեմբերի 16-ին։ Մշտական անդամները կարող են օգտագործել տարբեր գույների քվեաթերթիկներ՝ ցույց տալու համար՝ աջակցո՞ւմ են թեկնածություններին, թե՞ հանդես են գալիս դրանց դեմ։ Եթե բոլոր ներկայիս հավակնորդները բախվեն վետոյի, թեկնածուների ցանկը կարող է ընդլայնվել։
Ակնկալվում է, որ նոր գլխավոր քարտուղարը կընտրվի մինչև տարեվերջ։ Եթե դա տեղի չունենա, Գուտերեշի լիազորությունների ժամկետը կարող է երկարաձգվել։ Իսկ նա, ըստ ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչ Ստեֆան Դյուժարիկի, մտադիր է հունվարից վերադառնալ մասնավոր անձի կյանքին։
