Այս գարնան ամենաաղմկահարույց մշակութային իրադարձություններից մեկը դարձավ Հայաստանի հաղթանակը վենետիկյան բիենալեում: Մեր ազգային տաղավարն ստացավ միջոցառման գլխավոր մրցանակը՝ «Ոսկե առյուծը»: Քանդակագործների և նկարիչների աշխատանքներից զատ՝ քննադատների ուշադրությունը գրավեց կոնցեպտուալ լուսանկարիչ Հրայր Սարգսյանի նախագիծը, ով ներկայացրեց իր «Unexposed» հուզիչ լուսանկարչական շարքը:

Եվ մինչ Վենետիկում ուսումնասիրում են սփյուռքի կոնցեպտուալ արվեստը, տեղացի լուսանկարիչների նոր սերունդը դուրս է գալիս թանգարանային սրահների սահմաններից: Նրանք ձեռքերը երկրի զարկերակին են, նրանք առաջինն են երկրում տեղական ապրանքանիշերին սովորեցնում խոսել համաշխարհային տենդենցների լեզվով և պատմությունը վերածում մշակութային դիմանկարների: Մենք ընտրել ենք երեք ակնառու հեղինակների, որոնց աշխատանքներին 2015 թվականին արժե հետևել առանձնահատուկ ուշադրությամբ:

Կարեն Միրզոյան

Միջազգային վավերագրություն և բացառիկ գրքեր

Կարեն Միրզոյանի ռեպորտաժային լուսանկարչությունն ավելի շատ սոցիալական արձակ է հիշեցնում, քան նորությունների քրոնիկոն: 2015 թվականի դրությամբ նա դարձել է հայ ամենահայտնի վավերագրող լուսանկարիչներից մեկը: Տարածաշրջանի հասարակություններին նվիրված նրա նախագծերը գրավում են լուսանկարչական արվեստի սիրահարների ուշադրությունն ամբողջ աշխարհում:

Ոչ պակաս կարևոր էր նրա ավանդը տեղական լուսանկարչական միջավայրի զարգացման գործում: 2014 թվականին, գիտակցելով, որ Հայաստանում չկա հանրային վայր լուսանկարչական արվեստի պրոֆեսիոնալ ուսումնասիրության համար, նա բացեց գրադարան՝ հազվագյուտ ֆոտոգրքերի սեփական հավաքածուի հիման վրա: Հետագայում հիմնադրամն աճեց՝ հասնելով ամբողջ աշխարհից հավաքված հարյուրավոր եզակի հրատարակությունների: Տարածքը տեղակայվեց երևանյան պատմական շենքերից մեկում: Այն համատեղում է տարածաշրջանի խոշորագույն ֆոտոգրադարանը, պատկերասրահը, դասախոսությունների սրահը և երեկոյան բար-սրճարանը՝ դառնալով տեղական և արտասահմանյան ստեղծագործական բոհեմի գլխավոր ապաստարանը:

Այստեղ անցկացվում են դասախոսություններ, ցուցահանդեսներ և վարպետության դասեր, գրադարակներում կողք կողքի դրված են արտասահմանյան հազվագյուտ ֆոտոալբոմներ և հրատարակություններ, որոնք նախկինում գրեթե անհնար էր գտնել:

Լիլիթ Գալստյան

Կոմերցիոն լուսանկարչության նոր սերունդը

Լիլիթ Գալստյանն ընդգրկված է հայ երիտասարդ կոմերցիոն լուսանկարիչների շարքում, որոնց արժե հետևել 2015 թվականին: Ի տարբերություն այն հեղինակների, որոնք աշխատում են առավելապես ռեպորտաժների կամ գեղարվեստական նախագծերի հետ՝ Գալստյանը զարգացնում է առարկայական և գովազդային նկարահանման ուղղությունը, որտեղ լուսանկարչությունը դառնում է ապրանքանիշի և լսարանիմիջև հաղորդակցության մաս:

Լիլիթի գլխավոր մասնագիտական ուղղություններից մեկն աստիճանաբար դառնում է ոսկերչական նկարահանումը: Հայաստանի համար դա հատկապես արդիական է. ոսկերչական արտադրությունը, թանկարժեք մետաղների ու քարերի հետ աշխատանքը մնում են տեղական արդյունաբերական և արտահանման մշակույթի նկատելի մասը: Այս ֆոնին հայկական ապրանքանիշերին ավելի ու ավելի հաճախ է անհրաժեշտ լինում ոչ թե պարզապես ապրանքների կատալոգ, այլ տեսողական լեզու, որն ընդունակ է զարդերը ներկայացնել ժամանակակից և մրցունակ ձևով:

Իր առաջին ոսկերչական նախագծերում Գալստյանն սկսեց ձևավորել մոտեցում՝ հիմնված տաղավարային լույսի, մետաղի տեքստուրայի և թանկարժեք քարերի փայլի հետ ճշգրիտ աշխատանքի վրա: Նրա աշխատանքի առաջին ակնառու ուղղություններից մեկը դարձավ համագործակցությունը երևանյան Almandine ապրանքանիշի հետ, որի համար նա սկսեց ստեղծել տեսողական նյութեր կատալոգների և գովազդային հաղորդակցության համար:

Էմմա Մարաշլյան

Մշակութային ժառանգության լուսանկարիչ

Էմմա Մարաշլյանը հայտնի է իր գեղարվեստական ֆոտոնախագծերով, որոնցում հայկական ազգային տարազը դառնում է ժամանակակից տեսողական պատմության կարևոր մասը: Նրա աշխատանքներում ավանդական հայկական տարազը ներկայանում է ոչ միայն որպես պատմական ժառանգություն, այլև որպես արտահայտիչ գեղարվեստական կերպար, որն ընդունակ է ներդաշնակորեն գոյություն ունենալ արդիական լուսանկարչության մեջ:

2013 թվականին հիմնադրված Photo Atelier Marashlyan նախագիծը մասնագիտանում է պատմական հայկական տարազներով ֆոտոշարքերի և տեսողական արվեստի միջոցով ավանդական մշակույթի վերակերտման (ռեկոնստրուկցիայի) մեջ: Ավանդական զարդերի օգտագործումն ատելյեի աշխատանքները դարձրել է ճանաչելի հայոց պատմության և մշակույթի գնահատողների շրջանում:

Էմմա Մարաշլյանի ակնառու նախագծերից մեկը դարձավ Genealogy խմբի ֆոտոշարքը, որը ներկայացնում էր Հայաստանը նախորդ՝ Eurovision Song Contest 2015-ում: Նկարահանման համար խմբի մասնակիցները ներկայացան պատմական հայկական տարազներով և զարդերով ներշնչված կերպարներով:

Մարաշլյանի լուսանկարները միավորում են անցյալի ու ներկայի տարրերը՝ դրսևորելով հայկական մշակութային ժառանգության հարստությունը ժամանակակից գեղարվեստական լուսանկարչության լեզվով:

Խմբագրության խոսքը

Վավերագրական ազնվություն, լուսանկարչությունը որպես մարկետինգ և հարգանք ավանդույթների նկատմամբ — Կարեն Միրզոյանը, Լիլիթ Գալստյանը և Էմմա Մարաշլյանը ներկայացնում են հայկական լուսանկարչության երեք տարբեր ուղղություններ, որոնցից յուրաքանչյուրն արժանի է ուշադրության:

Աիդա Հովհաննիսյան