նախընտրելի դարձնել
Տարածաշրջանային մրցակիցներ Թուրքիայի եւ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների միջեւ կնքված հրադադարը նվազեցրել է լարվածությունը. այն հակամարտությունների պատճառ էր դառնում, որոնցից է Լիբիայի պատերազմը, հայտնել են պաշտոնյաներն ու դիվանագետները, հաղորդել է Reuters-ը:
Քանի որ քաղաքական պառակտումները դեռեւս խորն են, ակնկալվում է, որ երկու երկրները կկենտրոնանան ոչ թե գաղափարական պառակտման լուծման, այլ տնտեսական կապերի հաստատման եւ դեէսկալացիայի վրա:
Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանը եւ ԱՄԷ-ի դե ֆակտո առաջնորդ գահաժառանգ արքայազն Մուհամեդ բեն Զայիդ ալ Նահայանը անցյալ շաբաթ հեռախոսազրույց են ունեցել հետախուզության եւ կառավարության պաշտոնյաների միջեւ շփումներից հետո:
Էրդողանը, ով մեկ տարի առաջ ասել էր, որ Թուրքիան կարող է խզել դիվանագիտական հարաբերությունները Աբու Դաբիի հետ՝ Իսրայելի հետ հարաբերությունների հաստատումից հետո, քննարկել է ԱՄԷ-ի ներդրումները նաեւ Աբու Դաբիի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդականի հետ:
«ԱՄԷ-ն շահագրգռված է կապերի ամրապնդման հեռանկարների ուսումնասիրմամբ», - ասել է ԱՄԷ-ի պաշտոնական ներկայացուցիչը՝ մատնանշելով տրանսպորտի, առողջապահության եւ էներգետիկայի ոլորտներում առեւտրային եւ ներդրումային հնարավորությունները:
Բանակցությունները հաջորդել են ԱՄԷ-ի դաշնակիցներ Սաուդյան Արաբիայի եւ Եգիպտոսի հետ լարվածությունը թուլացնելու՝ Թուրքիայի ջանքերին: Ընդ որում, Կահիրեից ժամանած պատվիրակությունը Անկարա է ժամանելու Երեքշաբթի: Այս շփումները մինչ այժմ քիչ բան են տվել, սակայն ոմանք տեսնում են, որ ԱՄԷ-ի որդեգրած կուրսը արագ է առաջ ընթանում:
«Ամեն ինչ շատ արագ է ընթանում», - ասել է դիվանագետը: «Ավելի արագ, քան կարծում էին շատերը: Նրանք շրջեցին էջը»:
Թուրք բարձրաստիճան պաշտոնյան Էրդողանի եւ շեյխ Մուհամեդի հեռախոսազանգը նշանակալի քայլ է համարել նրանց հարաբերություններին խոչընդոտող տարաձայնությունները հարթելու ուղղությամբ՝ հայտարարելով, որ երկու երկրները կարող են միասին աշխատել Մերձավոր Արեւելքում: «Սակայն առաջին հերթին քայլեր կձեռնարկվեն տնտեսական տեսանկյունից», - ասել է պաշտոնյան: Այլ հարցերը «համաձայնեցված չեն, սակայն այդ խնդիրներից շատերով զբաղվելու ցանկություն կա»:
Երկու երկրների միջեւ հարաբերությունների խզումն արմատներով հասնում է արաբական ապստամբություններին, երբ Թուրքիան աջակցեց «Մուսուլման եղբայրներին» եւ նրանց իսլամիստ դաշնակիցներին՝ անհանգստացնելով ԱՄԷ-ի ղեկավարներին, որոնք «Մուսուլման եղբայրներին» համարում են քաղաքական եւ անվտանգային սպառնալիք:
Թուրքիան նաեւ Կատարին է աջակցել ԱՄԷ-ի, Սաուդյան Արաբիայի եւ Եգիպտոսի հետ առճակատման ժամանակ, մինչդեռ անցյալ տարի Թուրքիան աջակցում էր Լիբիայի կառավարությանը, որին օգնում էր նաեւ ՄԱԿ-ը՝ հետ մղել մայրաքաղաքը գրավել փորձող եւ ԱՄԷ-ի աջակցությունը վայելող ուժերը:
Պարսից ծոցի պաշտոնյաներն ու դիվանագետներն ասում են, որ երկու երկրներն էլ ընդունում են, որ իրենց աշխարհաքաղաքական լարվածությունը հաղթահարվել է տնտեսական գնով՝ սրված COVID-19-ի համավարակի պատճառով:
Այդ գինը զգացել են հատկապես Թուրքիայում, որտեղ մշտապես 19 տոկոս բարձր գնաճը հանգեցրել է կյանքի թանկացման, իսկ պետական բանկերն անցյալ տարի վաճառել են 128 մլրդ դոլարի արժութային պահուստներ` փորձելով ամրապնդել ընկնող լիրան:
«Լարված հարաբերությունների գինը չի կարող ընդունելի լինել տարածաշրջանում, երբ խոսքը վերաբերում է Թուրքիային, ԱՄԷ-ին եւ Սաուդյան Արաբիային», - ասել է երկրորդ թուրք պաշտոնյան՝ անանուն մնալու պայմանով:
Թեեւ ներդրումների մասին համաձայնագիր չի հայտարարվել, երկու երկրներն արդեն ունեն տնտեսական հարթակ, որի վրա կարող են հիմնվել:
Ի տարբերություն Սաուդյան Արաբիայի, որը պաշտպանում է թուրքական արտահանման ոչ պաշտոնական բոյկոտը, ԱՄԷ-ն հայտարարել է, որ մնում է Թուրքիայի ամենամեծ տարածաշրջանային առեւտրային գործընկերը: Աբու Դաբիի Ազգային բարեկեցության հիմնադրամը նույնպես վերջերս մեծ ներդրումներ է կատարել թուրքական Getir նպարեղենի ցանցում եւ Trendyol էլեկտրոնային առեւտրի հարթակում:
Քաղաքական տարաձայնությունները ավելի դժվար կլինի հաղթահարել, քանի որ Եգիպտոսն ու Պարսից ծոցի դաշնակիցները պնդում են, որ Անկարան Լիբիայից դուրս բերի իր զորքերը եւ սիրիացի գրոհայիններին, որոնց աջակցում է Թուրքիան, ինչը, ըստ դիվանագետների, առաջնահերթություն է Կահիրեի եւ նրա դաշնակիցների համար:
Այնուամենայնիվ, «Արաբական գարնանից» տասը տարի անց հեղափոխությունները հիմնականում ավարտվել են, եւ «Մուսուլման եղբայրները» թուլացել են: Դա թուլացրել է Աբու Դաբիի եւ Էրդողանի միջեւ տարաձայնությունների երկու հիմնական աղբյուր, իսկ Էրդողանը, ինչպես գիտենք, վճռականորեն աջակցում էր «Մուսուլման եղբայրություն» առաջնորդներին:
«Սաուդյան Արաբիայի եւ ԱՄԷ-ի համար սա այնպիսի առաջնային խնդիր չէ, ինչպես նախկինում էր»,- ասել է փորձագետ Գալիպ Դալայը:
Այս տարվա սկզբին Կահիրեի հասցեին կատարած ժեստով, որը նույնպես նշվելու էր Էր Ռիադում եւ Աբու Դաբիում, Թուրքիան խնդրեց եգիպտական ընդդիմադիր ալիքներին, ներառյալ «Մուսուլման եղբայրներ»-ին եւ իսլամիստական տրամադրված հեռարձակողներին մեղմել Եգիպտոսի հասցեին քննադատությունը:
Թուրքիան շարունակում է արգելափակել ԱՄԷ-ի որոշ կազմակերպությունների, ներառյալ պետական լրատվական գործակալության կայքերի մուտքը, սակայն կառավարությունը դադարեցրել է ԱՄԷ-ի, Սաուդյան Արաբիայի եւ Եգիպտոսի հասցեին քննադատությունների հեղեղը:
«Երկու կողմից էլ ցանկություն կա էսկալացիան թեթեւացնելու եւ տեսնելու, թե ինչ կլինի»,- ասել է Դալայը:
