Համաշխարհային հուշարձանների հիմնադրամը (WMF) հայտարարել է Գրան Պախատենում հուշարձանային հայտնագործության մասին, որը Պերուի ամենակարևոր հնագիտական ​​վայրերից մեկն է, որը պահպանում է Չաչապոյայի քաղաքակրթության բացառիկ ճարտարապետությունը, որը գոյություն է ունեցել մոտավորապես 500-ից մինչև 1470 թվականը, գրում է Interesting Engineering-ը։

1960-ականներին Ռիո Աբիզեո ազգային պարկը, որը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում է, արագորեն հայտնի դարձավ որպես երկրի Չաչապոյայի ամենանշանավոր պահպանված վայրերից մեկը։

Համալիրը ներառում էր 26 արարողակարգային շինություններ, որոնք զարդարված էին մարդկային կերպարանքներ պատկերող քարե խճանկարներով, բարձրաքանդակներով ֆրիզներով և այլն։

Հետազոտողները վերջերս հայտնաբերել և փաստաթղթավորել են նախկինում անհայտ ավելի քան 100 հնագիտական ​​կառույցներ։ Այս կառույցները, որոնք կոչվում են «հանգրվան», հնագետներին թույլ են տվել ավելի լավ հասկանալ բնակավայրի կազմակերպումը, ճարտարապետությունը և տարածաշրջանային ազդեցությունները, նշել են գիտնականները։

Ավելի վաղ ուսումնասիրությունները բացահայտել էին այս վայրը, սակայն 1960-ական թվականներից ի վեր շատ բան մնացել էր թաքնված խիտ բուսականության տակ՝ առեղծվածի մեջ պարուրելով համալիրի ժամանակագրությունն ու մասշտաբները։

Այնուամենայնիվ, առաջադեմ տեխնոլոգիաները, ներառյալ օդային և ձեռքի LiDAR սկանավորումը, ֆոտոգրամետրիան, տեղագրական գրանցումը և տեխնոմորֆոլոգիական վերլուծությունը, թույլ են տվել հնագետներին մակերես բերել Գրան Պախատենի աննախադեպ տեսարան՝ առանց վնասելու այն պահպանող փխրուն էկոհամակարգին։