Նախընտրելի
Եվրամիությունը և Գերմանիան քննարկում են Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության այլընտրանք ստեղծելու հնարավորությունը դրա գործնական կաթվածահարության պայմաններում։ Նախաձեռնությունը ներկայացրել են Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը և Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը հունիսի 27-ին Բրյուսելում անցկացված ԵՄ առաջնորդների գագաթնաժողովից հետո։
«Բոլորդ գիտեք, որ ԱՀԿ-ն այլևս չի գործում», -հայտարարել է Մերցը՝ հավելելով, որ «նոր առևտրային կազմակերպությունը» կարող է ի վերջո փոխարինել այն մեխանիզմին, որը դադարել է գործել, գրում է գերմանական Deutsche Welle պարբերականը։
Հիմնական խնդիրը ԱՀԿ վեճերի լուծման մեխանիզմի ոչնչացումն էր. Բարաք Օբամայի օրոք ԱՄՆ-ն արգելափակել է Վերաքննիչ մարմնում դատավորների նշանակումը, և այդ արգելափակումը շարունակվում է մինչ օրս։ Այժմ ցանկացած վիճարկվող որոշում փաստացի կասեցվում է առանց վերջնական դատավճռի։ Նման վեճերի թվում են ԵՄ-ի և Ինդոնեզիայի միջև նիկելի հանքաքարի արտահանման վերաբերյալ գործերը, Boeing-ի և Airbus-ի սուբսիդիաների վերաբերյալ վեճերը, ինչպես նաև Չինաստանի դեմ հակադեմպինգային միջոցառումները։
ԵՄ-ն և Գերմանիան առաջարկում են ստեղծել նոր կառույց՝ շեշտը դնելով Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի «նման մտածողությամբ գործընկերների»՝ հիմնականում Տրանսխաղաղօվկիանոսյան գործընկերության համապարփակ և առաջադեմ համաձայնագրի (CPTPP) մասնակիցների հետ սերտ համագործակցության վրա։ Այսօր CPTPP-ի մեջ են մտնում Ավստրալիան, Ճապոնիան, Կանադան, Սինգապուրը, Վիետնամը, Մեքսիկան և այլ երկրներ: Միացյալ Թագավորությունը վերջերս միացավ դաշինքին՝ դառնալով դաշինքի առաջին եվրոպական երկիրը։
Մասնագետներն այդ քայլը կարևոր ազդանշան են համարում։ «Դա ԱՄՆ-ին կուղարկի այն ուղերձը, որ նրա հովանավորչությունը մեկուսացնում է նրանց, մինչդեռ աշխարհի մնացած մասը շարունակում է ազատականացնել առևտուրը», - Deutsche Welle-ին հայտնել է Քյոլնի տնտեսագիտության ինստիտուտի ներկայացուցիչ Յուրգեն Մաթեսը։ Նա պոտենցիալ դաշինքը նկարագրել է որպես «բաց ակումբ»՝ թափանցիկ մուտքի կանոններով և արդար մրցակցության վրա շեշտադրմամբ։
Միացյալ Նահանգներն ու Չինաստանը կարող են հետ մնալ գնացքից
Մաթեսը կարծում է, որ նոր ճարտարապետության մեջ առանց լուրջ բարեփոխումների Չինաստանի համար տեղ չի լինի. երկիրը ստիպված կլինի նվազեցնել շուկայի աղավաղումները և պետական ձեռնարկություններին տրամադրվող սուբսիդիաները։ Ինչ վերաբերում է Միացյալ Նահանգներին, Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի օրոք նրա հովանավորչական ռազմավարությունը միայն խորացրել է պառակտումը։
ԵՄ-ն արդեն շրջանցիկ լուծումներ է փորձարկում. ավելի քան 50 երկիր միացել է Ժամանակավոր բազմակողմ վերաքննիչ արբիտրաժային համակարգին (MPIA), որը ԱՀԿ-ի շրջանակում այլընտրանքային մարմին է՝ առանց ԱՄՆ մասնակցության։
Սակայն այնպիսի բիզնես ասոցիացիաներ, ինչպիսին է Գերմանիայի մեծածախ և արտաքին առևտրի ֆեդերացիան (BGA), զգուշության կոչ են անում. «Աշխարհը չպետք է բաժանվի տարբեր կանոններով մրցակցող առևտրային բլոկների», - զգուշացրել է BGA-ի նախագահ Դիրկ Յանդուրան։ Նա ընդգծել է, որ նոր կառուցվածքը պետք է լինի միայն «ժամանակավոր կամուրջ» դեպի ԱՀԿ բարեփոխում, այլ ոչ թե դրա փոխարինող։
«Ռազմավարական անորոշությունն» ուղերձ է հղում Միացյալ Նահանգներին և Չինաստանին
Բրյուսելն ընդգծում է, որ նպատակը ԱՀԿ-ի լուծարումը չէ, այլ դրա արդիականացումը։ ԱՀԿ-ի նախկին գլխավոր տնտեսագետ Ռալֆ Օսսան ևս խոստովանել է, որ անհրաժեշտ են բարեփոխումներ, մասնավորապես՝ արդյունաբերական սուբսիդիաների սահմանափակումների և թվային առևտրի կանոնների վերաբերյալ։
«Սա հստակ ազդանշան է, որ Միացյալ Նահանգները կմնա մեկուսացված, եթե շարունակի հովանավորչությունը, իսկ Չինաստանը պետք է դադարեցնի արդար մրցակցության սկզբունքների խախտումը», -հայտարարել է Մաթեսը։ Երկարաժամկետ հեռանկարում ԵՄ-ն կարող է ստեղծել դաշինք «Բաց շուկաներ և արդար առևտուր» կարգախոսի ներքո, որում ԱՄՆ-ն դուրս կմնա բաց շուկաների, իսկ Չինաստանը՝ արդար կանոնների առումով։
