նախընտրելի դարձնել
2022 թվականի մարտի 2-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան հավանություն տվեց բանաձեւին, որը դատապարտում է Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա եւ պահանջում է անհապաղ դուրս բերել ռուսական ռազմական ուժերը երկրից։ ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմը գոհ էր արդյունքից, եւ, առաջին հայացքից, ԱՄՆ պաշտոնյաները գոհ մնալու հիմքեր ունեին, քանի որ բանաձեւն աջակցություն ստացավ ճնշող մեծամասնության կողմից։ Բանաձեւին կողմ քվեարկեց 141 երկիր, դեմ՝ միայն հինգը։ Դեմ քվեարկեց Ռուսաստանը, երեք վստահելի «հաճախորդ պետություն»՝ Բելառուսը, Սիրիան, եւ Հյուսիսային Կորեան ու Էրիթրեան։ Սակայն, եթե ավելի խորը նայենք քվեարկության արդյունքներին, ապա կարելի է մի քանի հետաքրքիր եւ մտահոգիչ արդյունք տեսնել Վաշինգտոնի անառիկ գլոբալ կոալիցիայի համար, որի նպատակն է ֆինանսական եւ քաղաքական ցավ պատճառել Վլադիմիր Պուտինի կառավարությանը՝ Ուկրաինայի դեմ ագրեսիայի համար, գրում է The National Interest պարբերականը:
«Անմիջապես աչքի ընկնող գործոններից մեկը ձեռնպահ մնացածների մեծ թիվն է։ Քանի որ Վաշինգտոնն առաջնահերթություն է տալիս Մոսկվայի դեմ ճնշող կոալիցիայի կառուցմանը, խիզախություն է պահանջվում, որպեսզի մյուս կառավարությունները հրաժարվեն մասնակցությունից քվեարկությանը: Ավելի հեշտ կլիներ կողմ քվեարկել, հատկապես, որ պարտադիր ուժ չունեցող բանաձեւը խորհրդանշական բնույթ է կրում եւ ոչ մի էական քայլ չի պահանջում ՄԱԿ-ի անդամներից: Սակայն երեսունհինգ երկիր հրաժարվեց գոհացնել Միացյալ Նահանգներին՝ նախընտրելով ձեռնպահ մնալ»,- նշում է հեղինակ Թեդ Գալեն Քարփենթերը։
Հոդվածագրի խոսքով՝ ձեռնպահ մնացածների շարքում հայտնված որոշ պետությունների անուններն առանձնապես անակնկալ չէին:
«Կենտրոնասիական պետությունները՝ Ղազախստանը, Տաջիկստանը եւ Ղըրղզստանը, Մոսկվայի ուժեղ ազդեցության տակ են 1991 թվականի վերջին Խորհրդային Միության փլուզումից հետո: Նույն սկզբունքը գործում է նաեւ Հայաստանի դեպքում։ Կուբան խորհրդային ժամանակաշրջանի վաղեմի «հաճախորդն» է, իսկ Լատինական Ամերիկայի նոր ձախ վարչակարգերը Նիկարագուայում, Բոլիվիայում եւ Էլ Սալվադորում փնտրում են Ռուսաստանի ֆինանսական եւ քաղաքական աջակցությունը: Մոսկվան գործադրում է բոլոր ջանքերն այդ եւ տարածաշրջանի մյուս երկրներում իր ազդեցությունն ընդլայնելու համար։ Ռուսաստանի որոշ այլ կողմնակիցներ, հատկապես՝ Թուրքմենստանը, Ուզբեկստանը եւ Վենեսուելան, նախընտրեցին ընդհանրապես չքվեարկել, ինչը հավասարազոր է ձեռնպահ մնալուն:
Այնուամենայնիվ, ցուցակի մյուս պետությունների՝ ձեռնպահ մնալու փաստը վկայում է Վաշինգտոնի ազդեցության սահմանների մասին: Ցուցակում ընդգրկված էին Մերձավոր Արեւելքի մի քանի «անհնազանդ» երկիր, առաջին հերթին՝ Ալժիրը, Իրանը եւ, ինչն ամենացնցողն էր բոլորի համար, Իրաքը: Հաշվի առնելով Բաղդադի լայնածավալ ռազմական եւ տնտեսական կախվածությունը Միացյալ Նահանգներից, կարելի էր ակնկալել, որ Իրաքը հաստատապես կողմ կքվեարկի»,- ընդգծում է պարբերականը:
Հոդվածի հեղինակը մյուս մեծ ցնցումը համարում է կազմակերպության աֆրիկացի անդամների դաշինքը, որոնք նույնպես ձեռնպահ մնացին: «ԱՄՆ-ի համար առավել մտահոգիչ է այն, որ Հարավային եւ Արեւելյան Ասիայի առանցքային երկրները, հատկապես՝ Հնդկաստանը եւ Չինաստանը, հրաժարվեցին կողմ քվեարկել բանաձեւին։ Վաշինգտոնի դժգոհության չափն ակնհայտ դարձավ, երբ ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենն անձամբ քննադատեց երկու երկրներին դրանց որոշման համար։
Հնդկաստանը ոչ միայն չեզոքություն պահպանեց, այլեւ անեքսիայի ենթարկեց Շրի Լանկան ու Բանգլադեշը։ Ավելին, Նյու Դելիի վաղեմի հակառակորդ եւ Վաշինգտոնի պայմանագրային դաշնակից Պակիստանը եւս միացավ քվեարկելուց ձեռնպահ մնացած երկրների շարքին։ Վիետնամն ու Մոնղոլիան հրաժարվեցին աջակցել բանաձեւին։
Սակայն ԱՄՆ քաղաքականության պոտենցիալ խնդիրների ամենամեծ նշանը Չինաստանի՝ նույնիսկ անատամ, խորհրդանշական միջոցի օգտին քվեարկելուց ձեռնպահ մնալու որոշումն էր: Հաշվի առնելով Մոսկվայի եւ Պեկինի միջեւ աճող կապերը՝ ԱՄՆ ղեկավարների համար անիրատեսական կլիներ ակնկալել, որ Չինաստանը կաջակցի Ռուսաստանի դեմ ցանկացած իսկապես հարկադրական միջոցի: Կան բազմաթիվ նշաններ, որ Վաշինգտոնի անփույթ, անտագոնիստական քաղաքականությունը Ռուսաստանին եւ Չինաստանին սերտ ռազմավարական գործընկերության է բերել՝ բաց դաշինքի եզրին: Սի Ցզինպինի կառավարությունը բազմիցս հասկացրել է, որ չի միանա Մոսկվայի դեմ տնտեսական պատժամիջոցներին։ Եւ Պեկինն իսկապես ի վիճակի է օգնել Ռուսաստանին մեղմել ԱՄն-ի ցանկացած պատժամիջոցների հետեւանքները եւ միաժամանակ երկկողմ հարաբերությունների վրա ազդեցության լծակներ ստանալ:
Ինչեւէ, բանաձեւին կողմ քվեարկելը հեշտ միջոց կլինի Պեկինի համար Ռուսաստանի նկատմամբ իր քաղաքականության մեջ որոշակի բալանսի իմիջը պահպանելու, ինչպես նաեւ Մոսկվային ցույց տալու համար, որ իր համակրանքն ու աջակցությունը որոշակի սահմաններ ունեն։ Չինական պատվիրակության՝ այս բանաձեւը չհաստատելու որոշումը ցույց է տալիս, թե որքան սերտացել են երկկողմ կապերը։ Հավանական է, որ Չինաստանը լուրջ խոչընդոտ դառնա զգալի պատժամիջոցների իրականացման համար:
Բայդենի վարչակազմը պարծենում է Մոսկվայի ուկրաինական արկածախնդրության դեմ միջազգային հանրության բացառիկ միասնությամբ։ Պաշտոնյաների կողմից վկայակոչված ամենասիրելի ապացույցներից մեկն այն է, որ նույնիսկ Շվեյցարիան է հրաժարվել իր դարավոր չեզոքությունից՝ այդ ջանքերին միանալու համար: Սակայն ՄԱԿ-ի քվեարկությունն աճող ցուցակի եւս մի ցուցանիշ է, որը հուշում է, որ միասնության մասին պնդումները չափազանցված են: Երբ Գլխավոր ասամբլեայի անդամների ավելի քան 20 տոկոսը հրաժարվում է միջոցներ ձեռնարկել, որոնք Վաշինգտոնն առաջ է մղում բացառապես սեփական ինքնազգացողությունը բարելավելու համար, ԱՄՆ-ի կողմից հովանավորվող գլոբալ կոալիցիան իսկապես փխրուն տեսք է ստանում»,- գրում է հոդվածի հեղինակը:
