Իր քրոնիկ թերֆինանսավորվող բանակը վերափոխելու Եվրոպայի ջանքերը բացահայտեցին խաղաղ ժամանակներում պաշտպանական արդյունաբերության խնդիրները, որոնք վատ են հագեցած սպառազինության մատակարարումների համար՝ Ռուսաստանի կողմից սպառնալիքների համար: Պարզ ասած, Եվրոպայում բավականաչափ փամփուշտներ, զենքեր եւ բարձր տեխնոլոգիական համակարգեր չկան, որպեսզի բավարարեն ԵՄ պահանջները եւ կախված վտանգները: Մինչդեռ պահանջարկը մեծ է, այն ժամանակվանից, երբ փետրվարին Ուկրաինայում պատերազմ սկսվեց, ԵՄ երկրները պարտավորվեցին ավելի քան 230 միլիարդ եվրո ծախսել իրենց զինանոցն արդիականացնելու համար, գրում է Politico-ն։

«Ամերիկացի գործընկերներից, փաստորեն, մենք պարզապես խորհուրդներ ենք լսում», - ասում է Եվրոպական պաշտպանական գործակալության (EDA) ղեկավար Իրժի Շեդիվին, որը փորձում է օգնել երկրներին միավորվել պաշտպանական նպատակներով:

Ի պատասխան՝ եվրոպական պաշտպանական ֆիրմաները փորձում են մեկը մյուսից առաջ ընկնել՝ ինտենսիվացնելով արտադրությունը եւ սեփական հնարավորությունները: Բայց շատ եվրոպական պայմանագրեր դեռ գնում են արտասահման, օրինակ՝ ԱՄՆ եւ նույնիսկ Հարավային Կորեա։

«Որպես ընկերություն՝ մենք այժմ հարյուրավոր միլիոններ ենք ներդնում, որպեսզի համոզվենք, որ կարող ենք բավարարել պահանջարկը»,- ասել է Saab շվեդական պաշտպանական ընկերության գլխավոր տնօրեն Միքայել Յոհանսոնը:

Բայց Եվրոպայի անվտանգության մարտահրավերը ԵՄ-ի տիպիկ խնդիր է, հաջողությունը կախված է 27 անդամ երկրների սեփական շահերի համաձայնեցումից: Որոշները պնդում են, որ եթե դա չարվի, հակամարտությունները միայն կաճեն:

«Եվրոպայում պատերազմ է ընթանում, ամեն օր հարյուրավոր մարդիկ են մահանում, ոչ միայն զինվորներ, այլ կանայք եւ երեխաներ»,- ասել է Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, Էստոնիայի պաշտպանության նախկին նախարար Ռիհո Տերասը: «Եվրոպան պետք է միավորվի ընդդեմ Ռուսաստանի, այլապես խաղաղություն չի լինի»։

Եվրոպայում անվտանգության բարձր պահանջարկը համաշխարհային միտման մի մասն է, որի ժամանակ ռազմական ծախսերը 2014 թվականից անշեղորեն աճում են, ասում է Ստոկհոլմի Խաղաղության խնդիրների հետազոտությունների միջազգային ինստիտուտից Լյուսի Բերո-Սուդրոն: Ներկայումս պաշտպանական ծախսերն ամբողջ աշխարհում գերազանցել են 2 տրիլիոն դոլարը։

Պատերազմից հետո ծախսերը կտրուկ աճել են, ասել է նա: «Եվրոպան դեռեւս փորձում է հասնել՝ համալրելով եւ թարմացնելով զենքի առկա պաշարները»:

Եվրոպայում ավելի բարդ գնումների արտադրությունը կարող է տարիներ տեւել, իսկ որոշ առաջադեմ զենքեր հասանելի են նաեւ միայն արտասահմանում:

«Եվրոպական պաշտպանական արդյունաբերության խնդիրն այն է, որ այն սովոր է երկար ժամանակ արտադրել բարդ սպառազինություն շատ փոքր խմբաքանակներով, ինչը համապատասխանում է խաղաղ ժամանակաշրջանի իրավիճակին,- հայտարարել է, Չեխիայում զենքի խոշորագույն արտադրողի ֆինանսական տնօրեն Դեւիդ Չուրը,- Բայց անվտանգության միջավայրը փոխվել է, միլիարդավոր դոլարների ներդրումներ են անհրաժեշտ»։

Բոլորովին վերջերս ԵՄ-ն գործարկել է 500 միլիոն եվրոյի հիմնադրամ՝ համատեղ գնումները ծածկելու համար: Սակայն այդ ջանքերը չնչին են՝ համեմատած մեծ սպառազինությունների գնման անհրաժեշտության կամ իրական արժեքի հետ: Բացի այդ, աշխարհաքաղաքականությունն ու երկկողմ հարաբերությունները հաճախ պաշտպանական ծախսերի հիմքն են հանդիսանում:

Դրա լավ օրինակը եղավ 2021 թվականի սեպտեմբերին, երբ Ֆրանսիան Հունաստանին 5 միլիարդ եվրոյով երեք սուզանավ վաճառեց այն բանից հետո, երբ Ավստրալիայի հետ գործարքը ձախողվեց: Մակրոնը նաեւ առաջարկել է «ռազմավարական գործընկերություն»՝ հարեւան Թուրքիայի հետ տարիներ շարունակվող Աթենքի վեճին աջակցելու համար:

Լեհաստանը՝ Ուկրաինայի ռազմական օգնության ամենամեծ դոնորներից մեկը, որոշել է իր պաշարները համալրել դիմելով Հարավային Կորեային եւ հուլիսին ստորագրելով 14,5 միլիարդ եվրոյի սպառազինության ռեկորդային պայմանագիր: Վարշավան ակնարկել է, որ մասնակիորեն մեկնել է արտասահման, քանի որ Գերմանիան, չնայած Եվրոպայում երրորդ ամենամեծ պաշտպանական արդյունաբերությունն ունի, տանկերը բավական արագ չի փոխարինել: Բեռլինը խոստացել էր ժամանակակից տանկեր ուղարկել՝ Վարշավայի կողմից Ուկրաինա խորհրդային ժամանակաշրջանի տանկեր մատակարարելու դիմաց։

ԵՄ-ի տեսանկյունից ներդրումները տանը պահելը նաեւ արտաքին կախվածությունը ավտոկրատ երկրներից նվազեցնելու ավելի լայն մղման մի մասն է, այդ երկրներից է Չինաստանը, որին ԵՄ-ն եւ ՆԱՏՕ-ն անվանել են «համակարգային մրցակից», որը ձգտում է «խաթարել կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգը»:

Եվրոպայի անվտանգության ամենամեծ թուլություններից մեկը Չինաստանից չափազանց մեծ կախվածությունն է: Մյունխենի տնտեսական վերլուծական Ifo Institute կենտրոնը հայտնել է, որ Գերմանիայի արտադրության գրեթե կեսը կախված է Չինաստանի հիմնական միջոցներից:

Եվրոպային բաժին է ընկնում միկրոչիպերի համաշխարհային շուկայի միայն 10 տոկոսը, որն ապահովում է ամեն ինչ՝ լվացքի մեքենաներից մինչեւ պաշտպանական համակարգեր: ԵՄ-ն նպատակ է դրել կրկնապատկել այդ թիվը, սակայն ոլորտի ղեկավարները զգուշացրել են, որ այդ ջանքերին հատկացված միջոցները խիստ անբավարար են: Այս խնդիրը միայն կսրվի, քանի որ հաջորդ սերնդի պաշտպանական հնարավորությունները դառնում են տեխնոլոգիապես ավելի առաջադեմ:

Բայց դա չի նշանակում, որ ԵՄ-ն կկարողանա կոլեկտիվ կերպով կամ արագ գործել։ Ի վերջո, պաշտպանության գնումների վերաբերյալ որոշումները կայացվում են ազգային մակարդակով՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր երկրի պահանջարկն ու ազդեցությունները։