նախընտրելի դարձնել
Ակնկալվում է, որ Թուրքիայի արտգործնախարար Մեւլյութ Չավուշօղլուն կայցելի Վաշինգտոն հունվարի կեսերին, ինչը կարող է լուրջ խթան դառնալ Անկարայի համար՝ իրականացնելու այդքան բաղձալի քաղաքական նպատակները։ Պետք է նվազեցնել սպասումներն այն բանի նկատմամբ, ինչին, հավանաբար, կհասնեն Անկարան եւ Վաշինգտոնը, իսկ Բայդենի վարչակազմը պետք է շատ զգույշ լինի Թուրքիայի ցանկություններին զիջելու հարցում։ Եթե Չավուշօղլուն հույս ունի պայմանավորվել իր ամերիկացի գործընկերոջ հետ, Թուրքիան իսկապես պետք է իր արտաքին քաղաքականությունը համապատասխանեցնի իր արեւմտյան դաշնակիցների դիրքորոշմանը, գրում է National Interest-ը։
«Չավուշօղլուի այցից առաջ Անկարան հերթական անգամ Արեւմուտքի բարեհաճությանը հասնելու մի քանի փորձ է ձեռնարկել։ 2023 թվականի առաջին օրերին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը եւ նրա թուրք գործընկերը հայտարարեցին համատեղ խոշոր ջանքերի մասին, որոնց արդյունքում Թուրքիայում «Իսլամական պետության» տարբեր կազմակերպություններ հայտարարվեցին եւ արտոնվեցին։ Վերջին տասնամյակի ընթացքում Թուրքիան վրդովեցրել է իր արեւմտյան գործընկերներին ԻՊ-ին հաղթելու իրենց ձգտման մեջ՝ հիմնականում աչք փակելով Թուրքիայի տարածքով անցնող մարդկանց վրա՝ միանալու իր շարքերին, բացի Ալ Քաիդայի հետ կապված այլ խմբավորումների անմիջական աջակցությունից: Թուրքիան նաեւ կարեւոր դեր է խաղացել Ուկրաինայի հակամարտության մեջ, Անկարան ռազմական անօդաչու սարքեր է վաճառել ուկրաինացի զինվորականներին, ինչպես նաեւ կանխել է տարածաշրջանային խոշոր սովի հեռանկարը՝ օգնելով հեշտացնել ուկրաինական հացահատիկի Առաքումը համաշխարհային շուկաներ: Վերջապես նա նաեւ խորհրդանշական քայլեր է ձեռնարկել՝ դադարեցնելու որոշ ռուսական ֆինանսական հոսքերը՝ արգելելով «Միր» համակարգի օգտագործումը։ Անկարան կարծում է, որ այդ նախաձեռնություններով ապացուցել է իր բարեխղճությունը՝ որպես Արեւմուտքի հուսալի դաշնակից, ինչը պետք է պարգեւատրվի նրա դաշնակիցների կողմից։ Մասնավորապես, Չավուշօղլուն, հավանաբար, աղաչելու է Պետդեպարտամենտի իր գործընկերներին, որ Բայդենի վարչակազմն ավելին անի, որպեսզի թույլ տա Թուրքիային ձեռք բերել F-16 կործանիչներ։
Չավուշօղլուն, հավանաբար, կփորձի համոզել Վաշինգտոնին համաձայնել Թուրքիայի նոր քաղաքականությանը, որն ուղղված է Ասադի ռեժիմի հետ հաշտեցմանը, ինչին ԱՄՆ-ն դեմ է ինչպես սկզբունքորեն, այնպես էլ օրենքով։ Թուրքիայի խնդրանքները, ամենայն հավանականությամբ, անկատար կմնան, եւ դա ճիշտ է։ Այո, Արեւմուտքը պետք է ողջունի Թուրքիայի ներսում ԻՊ-ին հետապնդելու Անկարայի վերջին գործողությունները։
Թուրքիան շարունակում է աջակցել Սիրիայում ծայրահեղական խմբավորումներին եւ շարունակում է սպառնալ նոր ցամաքային ներխուժմամբ սիրիական քրդերի դեմ, որոնք կապված են Ժողովրդական ինքնապաշտպանության ջոկատների (YPG) հետ։ Նույն ձեւով Անկարան շարունակում է ապաստան տրամադրել ՀԱՄԱՍ-ին Թուրքիայի ներսում՝ նրան տրամադրելով գրասենյակային տարածքներ, անձնագրեր նրա առաջնորդներին եւ հասանլեիություն Ռեջեփ Էրդողանի նկատմամբ։ Համենայնդեպս, պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը պետք է կոչ անի իր թուրք գործընկերոջը ՀԱՄԱՍ-ը հայտարարել ահաբեկչական կազմակերպություն, իսկ Թուրքիային՝ դադարեցնել հարաբերությունները նրա հետ։ Դա կլիներ բացարձակ նվազագույնը, որը Անկարան կարող էր անել, որպեսզի համոզեր իր արեւմտյան դաշնակիցներին, որ ինքը լրջորեն է տրամադրված՝ զսպելու իր աջակցությունը ահաբեկչական կազմակերպություններին։ Միայն այդպես կարող են սկսվել բանակցությունները Թուրքիային «գորշ ցուցակից» հանելու մասին։ Էրդողանը նաեւ պետք է դադարեցնի անդրատլանտյան դաշինքը կործանողի իր դերը՝ թույլ տալով թուրքական խորհրդարանին վավերացնել Ֆինլանդիայի եւ Շվեդիայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին։ 2022 թվականի կեսերից Թուրքիան ձգձգում է այս հարցի լուծումը՝ պահանջելով, որ Շվեդիան կոնկրետ քայլեր ձեռնարկի՝ դադարեցնելու այն աջակցությունը, որը նա ցուցաբերում էր Քրդստանի բանվորական կուսակցության անդամներին։ Այդ նպատակով Շվեդիան ոչ միայն բանավոր հավաստիացումներ է տվել Թուրքիային, այլեւ արտահանձնել է մի քանի անձանց, որոնց Անկարան մեղադրել է ՔԲԿ-ի ահաբեկիչներ լինելու մեջ։ Էրդողանը դժգոհ է եւ ցանկանում է, որ Շվեդիան ավելի շատ մարդ արտահանձնի, նախքան նա կմտածի ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու թույլտվության մասին: Շվեդիայի վարչապետ Ուլֆ Քրիսթերսոնը կարեւոր ուղերձով դիմել է Անկարային՝ նշելով, որ «Թուրքիան հաստատում է, որ մենք արել ենք այն, ինչ խոստացել ենք, սակայն նրանք նաեւ ասում են, որ ցանկանում են այն, ինչ մենք չենք կարող եւ չենք ուզում տալ իրենց»։ Հենց այդպիսին պետք է լինի Թուրքիայի նկատմամբ մոտեցումը՝ չենթարկվել անհիմն պահանջներին, որոնք կոչված են ծառայելու Էրդողանի ներքաղաքական շահերին։
Հենց այդպիսին պետք է լինի Թուրքիայի նկատմամբ մոտեցումը՝ չենթարկվել անհիմն պահանջներին, որոնք կոչված են ծառայելու Էրդողանի ներքաղաքական շահերին։ ՆԱՏՕ-ին Շվեդիայի անդամակցության վերաբերյալ ենթադրյալ կոշտ դիրքորոշումը կարճաժամկետ միջոց է, որը ցույց է տալիս թուրք ընտրողներին, որ սկանդինավյան երկիրը պատասխանատու է ՔԲԿ-ին իր ենթադրյալ աջակցության համար: Նույն պատճառով էլ Թուրքիան սպառնում է Սիրիա ներխուժմամբ՝ իբր քուրդ «ահաբեկիչների» հետապնդման համար։ Վաշինգտոնը պետք է հասկանա, որ հենց հիմա Թուրքիայի ողջ քաղաքական դաշտը կենտրոնացած է Էրդողանի վերընտրման վրա։ Իր այցի ժամանակ Բլինքենը պետք է չափազանց անկեղծ լինի նախարար Չավուշօղլուի հետ. եթե Վաշինգտոնը պատրաստվում է լսել Թուրքիայի պահանջները, Անկարան պարտավոր է մեկընդմիշտ հանդես գալ որպես դաշնակից։ Սա նշանակում է Թուրքիայի անվերապահ հավաստիացումն առ այն, որ Սիրիա ներխուժում տեղի չի ունենա։ Դա նշանակում է, որ Թուրքիան կդադարի հապաղել ՆԱՏՕ-ին Շվեդիայի եւ Ֆինլանդիայի անդամակցության հարցում։ Սա նշանակում է, որ Էրդողանը ՀԱՄԱՍ-ը հայտարարում է ահաբեկչական կազմակերպություն եւ արտաքսում Է նրա անդամներին Թուրքիայից։ Սա նշանակում է, որ Անկարան պետք է երաշխիքներ տա, որ ազատ եւ արդար նախագահական ընտրություններ տեղի կունենան, իսկ ընդդիմության թեկնածուներին, ինչպիսին Ստամբուլի քաղաքապետ Էքրեմ Իմամօղլուն է, կթույլատրվի անարգել առաջադրվել։ Սա նշանակում է, որ Թուրքիան ակտիվ միջոցներ է ձեռնարկում օրենքի գերակայությունը եւ երկրի դատական համակարգի անկախությունը վերականգնելու համար՝ ազատելով քաղբանտարկյալներին, ինչպիսիք են իրավապաշտպան Օսման Քավալան եւ քաղաքական պատանդներին, ինչպիսիք են Մեթին Թոփուզը: Անցյալ ամիս ԱՄՆ-ն պատժամիջոցներ էր սահմանել Էրդողանի մտերիմ վստահված անձ Սիտկի Այանի նկատմամբ՝ Չինաստանին եւ Ռուսաստանին «հարյուր միլիոնավոր դոլարների նավթ վաճառելու» համար, որից ստացված հասույթը, ինչպես պարզվել է, լցրել է ԻՀՊԿ-ի գանձարանը։ Սա մեզ ասում է, որ ԱՄՆ իշխանությունները գիտեն, թե ինչի է ընդունակ Անկարան։ Արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների ղեկավարների հանդիպումը հնարավորություն է Միացյալ Նահանգների համար՝ Թուրքիային ասելու, որ բավական է»։
