ԵՄ երկրների շրջակա միջավայրի պահպանության նախարարներն արյան թեստավորում են անցել՝ այսպես կոչված «հավերժական քիմիական նյութերի» (PFAS) պարունակությունը ստուգելու համար։ Այս ակցիայի նպատակն է ընդգծել այդ թունավոր նյութերի տարածման մասշտաբը։

«Ես ուզում եմ ուշադրություն հրավիրել այս խնդրի վրա», - POLITICO-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է Դանիայի բնապահպանության նախարար Մագնուս Հյոնիկեն։ - «PFAS-ը լուրջ սպառնալիք է մեր առողջության և շրջակա միջավայրի համար։ Պետք է արգելել այս քիմիական նյութերի օգտագործումը առօրյա արտադրանքում ամբողջ Եվրոպայում»։

Դանիան կազմակերպել է կոլեկտիվ թեստավորումը ԵՄ շրջակա միջավայրի պահպանության նախարարների հանդիպման ժամանակ, որը տեղի է ունենում երկրի հյուսիսում գտնվող Օլբորգ քաղաքում։ Ներկայումս Դանիան նախագահում է ԵՄ Խորհրդում։

PFAS-ը կայուն սինթետիկ միացությունների խումբ է, որոնք գրեթե չեն քայքայվում բնության մեջ և կուտակվում են մարդու օրգանիզմում ու շրջակա միջավայրում։ Հետազոտությունները դրանք կապում են ուռուցքաբանական հիվանդությունների, լյարդի վնասման և պտղաբերության նվազման հետ։ Գիտնականների գնահատմամբ, աշխարհի մարդկանց մեծամասնության արյան մեջ կան PFAS-ի հետքեր։

Նիդերլանդներում անցկացված վերջին հետազոտությունը ցույց է տվել, որ բոլոր մասնակիցների մոտ հայտնաբերվել են PFAS-ներ, ընդ որում, դեպքերի մեծ մասում մակարդակը գերազանցել է անվտանգ նորման և կարող է թուլացնել իմունային համակարգը։

«Ես ակնկալում եմ, որ իմ մոտ նույնպես կհայտնաբերեն PFAS, քանի որ դրանք «հավերժական» քիմիական նյութեր են, և դրանք հաստատ կան նաև իմ գործընկերների արյան մեջ», - ասել է Հյոնիկեն։ - «Բայց թե որքան և կոնկրետ ինչ տեսակի PFAS-ներ՝ ահա թե որն է ամենահետաքրքիրը»։

Ըստ նախնական տվյալների, թեստավորմանը մասնակցելու համաձայնություն է տվել շուրջ 20 նախարար, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Նիդերլանդների, Բելգիայի և Հունգարիայի ներկայացուցիչները, ինչպես նաև բնապահպանության հարցերով եվրոպական հանձնակատար Ջեսիկա Ռոսվալը։ Արյուն հանձնելու վերջին հնարավորությունը կլինի ուրբաթ՝ երկօրյա գագաթնաժողովի վերջին օրը։ Արդյունքները հայտնի կդառնան ամռանը։

Դանիան այն հինգ երկրներից է, որոնք 2023 թվականին Եվրահանձնաժողովին համատեղ առաջարկ են ներկայացրել՝ ԵՄ քիմիական նյութերի մասին թարմացված օրենսդրության շրջանակում փուլ առ փուլ արգելել հազարավոր տեսակի PFAS-ներ։ Այս նախագիծը ներկայումս քննարկվում է Եվրոպական քիմիական գործակալության կողմից, սակայն արդեն հանդիպում է արդյունաբերական լոբբիների դիմադրությանը, որոնք ձգտում են մի շարք բացառությունների։

ԵՄ շրջակա միջավայրի հարցերով հանձնակատար Ջեսիկա Ռոսվալը նախկինում հայտարարել է, որ Եվրահանձնաժողովը մտադիր է առաջարկել PFAS-ների լիակատար արգելք սպառողական ապրանքներում՝ հնարավոր բացառություններով «կրիտիկական կարևորության» ոլորտների համար, ինչպիսիք են կիսահաղորդիչների, մարտկոցների և դեղագործության արտադրությունը։