Նախընտրելի
Հնագետները Հունաստանում հայտնաբերել են եզակի փայտե գործիքներ, որոնք թվագրվում են մոտավորապես 430 հազար տարի առաջ և ներկայում համարվում են գիտությանը հայտնի ամենահին փայտե ձեռքի գործիքները։
Գիտնականների եզակի հայտնագործությունը նկարագրված է PNAS հանդեսրում հրապարակված հոդվածում։
Հայտնագործությունը կատարվել է Պելոպոնեսի Մեգալոպոլիսի ավազանի Մարաթուսա վայրում. վայր, որը հետազոտողներին վաղուց հայտնի է հին հոմինինների լավ պահպանված մնացորդներով։
Հայտնաբերված առարկաները բաղկացած են տարբեր չափերի երկու փայտե գործիքներից։ Մեկը երկար, բարակ ձող է՝ մոտավորապես ութսուն սանտիմետր երկարությամբ, որը, հավանաբար, օգտագործվել է հողը փորելու, մշակելու կամ արմատներ ու պալարներ հանելու համար։
Երկրորդ առարկան զգալիորեն ավելի փոքր է և, ըստ գիտնականների, նախատեսված է եղել ձեռքում պահելու համար։ Այն կարող էր օգտագործվել քարե գործիքներ սարքելու, այլ նյութեր մշակելու կամ ճշգրիտ աշխատանք կատարելու համար։ Փայտի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ գործիքները պատրաստվել են ծառատեսակներից, ինչպիսիք են ուռենին կամ բարդին։
Այսքան պատկառելի տարիքի փայտե արտեֆակտների պահպանումը համարվում է հազվադեպ բացառիկություն, քանի որ փայտը սովորաբար արագ քայքայվում է: Այս դեպքում առարկաները գոյատևել են, քանի որ թաղված են եղել հին լճի ջրով հագեցած նստվածքներում՝ թթվածնի ցածր մակարդակով: Նման պայմանները դանդաղեցնում են քայքայումը և օրգանական նյութերին հնարավորություն են տալիս գոյատևելու հարյուր հազարավոր տարիներ:
Գտածոների տարիքը՝ մոտավորապես 430 հազար տարի, նշանակում է, որ դրանք պատրաստվել են Homo sapiens-ի ի հայտ գալուց շատ առաջ: Homo heidelbergensis-ի կամ վաղ նեանդերտալցիների ներկայացուցիչները կարող էին ապրել Եվրոպայում այս ժամանակահատվածում, բայց այսօր անհնար է վստահորեն որոշել, թե հոմինինների որ տեսակն է ստեղծել այդ գործիքները: Փայտե գործիքների հետ մեկտեղ հայտնաբերվել են քարե գործիքներ և խոշոր կենդանիների, մասնավորապես հին փղերի ոսկորներ, ինչը մեզ հնարավորություն է տալիս վերականգնելու այդ մարդկանց կենսակերպն ու բնակավայրը:
