նախընտրելի դարձնել
Գիտնականները կարծում են, որ ժամանակակից թռչունների գանգերը կարող են վաղուց անհետացած դինոզավրերի ներաշխարհը հասկանալու բանալիներ պարունակել, գրում է The Guardian-ը։
Խոսքը ոչ միայն հնագույն կենդանիների արտաքին տեսքը, այլև ճանաչողական (կոգնիտիվ) ունակությունները վերականգնելու փորձի մասին է, ներառյալ այնպիսի ասպեկտներ, ինչպիսիք են վարքագիծը, ընկալումը և ինտելեկտի հնարավոր ձևերը:
Հետազոտությունը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ թռչունները դինոզավրերի ուղղակի ժառանգներն են, ինչը նշանակում է, որ նրանց ուղեղի և գանգի կառուցվածքը կարող է պահպանել էվոլյուցիոն «հուշումներ» այն մասին, թե ինչպես է աշխատել նրանց նախնիների նյարդային համակարգը:
Հնէաբանները, այդ թվում՝ Էդինբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր Սթիվ Բրուսատը, նշում են, որ ժամանակակից թռչունները դրսևորում են բարդ վարքագիծ. որոշ տեսակներ օգտագործում են գործիքներ, պլանավորում են գործողություններ և ընդունակ են էմպաթիայի (կարեկցանքի) դրսևորումների: Օրինակ՝ լաբորատոր հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ էմու ջայլամները կարող են տարբերակել այլ առանձնյակների փորձը և հասկանալ, որ այն տարբերվում է իրենց սեփականից։
Գիտնականները ենթադրում են, որ նման ունակությունները կարող են կապված լինել ուղեղի կառուցվածքի որոշակի առանձնահատկությունների հետ, որոնք պոտենցիալ կերպով կարելի է «կարդալ» գանգի ձևից։ Եթե հաջողվի նման անատոմիական մարկերները հուսալիորեն կապել ժամանակակից տեսակների վարքագծի հետ, դրանք հնարավոր կլինի օգտագործել այնպիսի դինոզավրերի վարքագիծը վերականգնելու համար, ինչպիսին է տիրանոզավրը:
Այնուամենայնիվ, հետազոտողները շեշտում են, որ սա բարդ և մեծամասամբ հիպոթետիկ խնդիր է: Հնարավոր չէ վարքագծային թեստեր անցկացնել անհետացած կենդանիների վրա, ուստի գիտնականներն օգտագործում են անուղղակի մեթոդներ՝ անատոմիայի համեմատություն, ժամանակակից կենդանիների վարքագծային մոդելներ և բրածոներում պահպանված ուղեղի կառուցվածքի տվյալներ:
Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գանգի ներքին կառուցվածքին, այդ թվում՝ այն խոռոչներին, որտեղ տեղակայված է եղել ուղեղը, և ներքին ականջի կառուցվածքին: Այս տարրերը կարող են պահպանվել միլիոնավոր տարիներ և տեղեկատվություն տալ այն մասին, թե ինչպես է կենդանին շարժվել, կողմնորոշվել և ընկալել շրջակա աշխարհը:
Հետազոտողները ընդգծում են, որ թռչուններն, ըստ էության, «կենդանի դինոզավրեր» են: Նրանց գանգերը պարզապես նման չեն հնագույն ձևերին. դրանք էվոլյուցիոն առումով շարունակում են զարգացման նույն գիծը:
Ըստ գիտնականների, հետազոտությունների այս ուղղությունը կարող է գիտությունը մոտեցնել ըմբռնմանը, թե ինչ էր «կատարվում դինոզավրերի գլխում»՝ ոչ միայն անատոմիայի, այլև վարքագծի և ընկալման հնարավոր ձևերի տեսանկյունից:
