նախընտրելի դարձնել
Այժմ համարվում է, որ մոտավորապես 66 միլիոն տարի առաջ հսկայական աստղակերպի անկումը հանգեցրել է Երկրի վրա կենդանիների զանգվածային անհետացմանը: Դինոզավրերի բոլոր տեսակները, բացառությամբ թռչունների նախնիների, անհետացել են Երկրի երեսից: Ամենայն հավանականությամբ, դա տեղի է ունեցել ջերմաստիճանի կտրուկ անկման պատճառով, թեև այլ գործոններ ևս կարող էին դեր խաղալ այս գործընթացում: Դինոզավրերի անհետացումից հետո Երկրի վրա սկսեցին գերիշխել կաթնասունները և այլ կենդանատեսակները։ Դինոզավրերը մեր մոլորակի վրա բարգավաճել են մոտ 180 միլիոն տարի՝ նախքան անհետանալը: Հաշվի առնելով այդքան երկար ժամանակաշրջանը, որ նրանք գերիշխել են Երկրի վրա, ինչո՞ւ վերանալուց հետո նորից չեն զարգացել: Այս մասին գրում է IFLScience-ը։
Էվոլյուցիան բարդ գործընթաց է, որը ներառում է ինչպես բախտորոշ հանգամանքներ, այնպես էլ էվոլյուցիոն գործընթացի առկա հնարավորությունները, գրում է Focus-ը։ Կենդանի օրգանիզմները հարմարվում են շրջակա միջավայրին բնական ընտրության, սեռական ընտրության և գենետիկ մուտացիաների միջոցով, սակայն երաշխիք չկա, որ էվոլյուցիան կգնա ինչ-որ կոնկրետ ճանապարհով:
Դինոզավրերը հաջողությամբ զարգացել են մոտ 180 միլիոն տարի՝ հարմարվելով շրջակա միջավայրին և դառնալով Երկրի վրա կենդանիների գերիշխող դասը: Բայց երբ բոլոր ոչ թռչնային դինոզավրերը ոչնչացան, նրանց հետ էլ վերացավ նրանց էվոլյուցիոն պատմությունը: Փոխարենը, այժմ ապրող տեսակները այն կենդանիների ժառանգներն են, որոնք վերապրել են զանգվածային անհետացումը, ներառյալ բազմաթիվ կաթնասունների տեսակներ, որոնք կարողացել են բազմանալ, զարգանալ և հարմարվել նոր միջավայրին:
Անհետացած տեսակը բնական ճանապարհով չի կարող կրկին զարգանալ, որպեսզի վերադառնա նույն վիճակին, որում եղել է նախքան անհետացումը, թեև նմանատիպ արարածներ կարող են առաջանալ ինտերատիվ էվոլյուցիայի արդյունքում:
Որոշ գիտնականներ փորձում են վերակենդանացնել որոշ անհետացած տեսակներ, այդ թվում՝ մամոնտներին՝ օգտագործելով գենետիկ ճարտարագիտությունը: Միևնույն ժամանակ, ինչպես արդեն գրել է Focus-ը, որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ դա լավագույն գաղափարը չէ։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ գիտնականները կկարողանան նաև վերստեղծել դինոզավրերին: Ցավոք, գոյություն ունեցող տեխնոլոգիաները և առկա գենոմային նյութը մեզ թույլ չեն տալիս վերստեղծել այնպիսի բարդ արարած, ինչպիսին դինոզավրն է:
Որոշ գիտնականներ կարծում են, որ դինոզավրերը իրականում սկսել են մահանալ մինչև աստղակերպի Երկրին հարվածելը, հնարավոր է, շրջակա միջավայրի փոփոխությունների պատճառով: Սա կարող է լինել այն պատճառը, որ դինոզավրերը չկարողացան նորից զարգանալ իրենց անհետացումից հետո: Հետազոտողները ենթադրում են, որ դինոզավրերի անհետացումը զուգակցվել է մեծ թվով նոր տեսակների առաջացմամբ։
Սակայն այլ գիտնականներ կարծում են, որ դինոզավրերի կենսաբազմազանության նվազումը 66 միլիոն տարի առաջ զանգվածային անհետացման ժամանակաշրջանում պարտադիր չէ, որ հանգեցներ նրանց անհետացմանը: Եթե հսկա դինոզավրերը կարող էին անհետանալ, ապա ավելի փոքր դինոզավրերը կշարունակեին զարգանալ: Եթե աստղակերպի անկումը չլիներ, այս դինոզավրերը կփոխեին իրենց արտաքին տեսքը և վարքագիծը հետագա էվոլյուցիայի միլիոնավոր տարիների ընթացքում: Ընդ որում, ենթադրվում է, որ հաշվի առնելով դինոզավրերի էվոլյուցիոն զարգացման երկար ժամանակահատվածը մինչև մոլորակային աղետը, գոյատևած տեսակները կարող էին շատ չփոխվել:
Քիչ հավանական է, որ շուտով հանդիպեք դինոզավրերի, բայց մեր մոլորակը իրականում բնակեցված է նրանց մեծ թվով ժառանգներով: Ավելի ճիշտ՝ Երկրի վրա ապրում են ողջ մնացած դինոզավրերի հետնորդները․ և դրանք թռչուններն են։ Ժամանակակից թռչունները դինոզավրերի խմբի հետնորդներն են, որոնք հայտնի են որպես թերոպոդներ: Գիտնականները կարծում են, որ նրանք գոյատևել են, քանի որ չափսերով փոքր են եղել և ապրել են այն շրջաններում, որոնք շատ չեն տուժել աստղակերպի հարվածից:
