Նախընտրելի
Ամերիկյան ֆինանսական գործակալությունները պատրաստ են ֆինանսավորել Թուրքիայի ատոմային էներգետիկայի զարգացման նախագծերը, հատկապես՝ փոքր մոդուլային ռեակտորների (ՓՄՌ) ոլորտում, սակայն նրանք սպասում են կենսունակ առաջարկների՝ կոնկրետ քայլերի անցնելու համար։ Այս մասին Ստամբուլում անցկացվող ատոմային էլեկտրակայանների 11-րդ գագաթնաժողովի շրջանակում Anadolu գործակալությանը տված հարցազրույցում հայտարարել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի ավագ խորհրդական Ջասթին Ֆրիդմանը։
«Մենք սպասում ենք, որ կոնկրետ նախագծեր ներկայացվեն, որպեսզի կարողանանք կապել դրանք ֆինանսավորման հետ», - ասել է Ֆրիդմանը։ «Ֆինանսավորումն արդեն հասանելի է. մնում է սպասել լավ նախաձեռնությունների»։
Նրա խոսքով՝ ԱՄՆ-ի Արտահանման և ներկրման բանկն ու Ամերիկյան միջազգային զարգացման ֆինանսավորման կորպորացիան արդեն ավելի քան 17 միլիարդ դոլարի նախնական համաձայնագրեր են տրամադրել Ռումինիայում և Լեհաստանում իրականացվելիք ատոմային նախագծերի համար և այժմ դիտարկում են Թուրքիայի ներդրումային հնարավորությունները։
«Նրանք դիտարկում են հեռանկարները այստեղ՝ Թուրքիայում և արդեն ունեն ծրագրեր, որոնց պետք է աջակցեն, մասնավորապես՝ փոքր և միջին ռեակտորներին», - ասել է նա։
Թուրքիան խաղադրույք է կատարում ատոմային էներգիայի վրա
Թուրքիան ներկայումս կառուցում է իր առաջին ատոմակայանը՝ չորս բլոկից բաղկացած Աքքույու նախագիծը Միջերկրական ծովի ափին՝ Ռուսաստանի պետական «Ռոսատոմ»-ի հետ համագործակցությամբ։ Լիարժեք շահագործման հանձնվելուց հետո կայանը կկարողանա բավարարել երկրի էլեկտրաէներգիայի կարիքների մոտ 10%-ը առնվազն 60 տարի։
Անկարան նաև խոշոր ատոմակայաններ է ծրագրում կառուցել Սև ծովի ափին գտնվող Սինոպում և երկրի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Թրակիայում՝ նպատակ ունենալով մինչև 2050 թվականը հասնել 20 ԳՎտ տեղադրված ատոմային էներգիայի հզորության։ Փոքր մոդուլային ռեակտորները նույնպես դիտարկվում են որպես երկարաժամկետ էներգետիկ ռազմավարության մաս։
Ֆրիդմանը, որը նախկինում 2014-2017 թվականներին եղել է Անկարայում ԱՄՆ դեսպանատան քաղաքական խորհրդական, ընդգծել է, որ ամերիկյան և թուրքական ընկերությունների միջև կա բնական ներուժ ՓՄՌ-ների ոլորտում համագործակցության համար։
«Թուրքական ընկերություններն արդեն իսկ մատակարարում են բաղադրիչներ, նյութեր և ծառայություններ Թուրքիայից դուրս միջուկային նախագծերի համար։ Այսպիսով, տրամաբանական է, որ ամերիկյան բիզնեսները ցանկանան այդ փորձը կիրառել Թուրքիայի ներսում իրականացվող նախագծերում», - հավելել է նա։
«Մեծ հնարավորությունների ժամանակաշրջան» միջուկային էներգիայի համար
Ֆրիդմանի խոսքով՝ հիմա «շատ հետաքրքիր ժամանակներ» են համաշխարհային միջուկային արդյունաբերության համար։ Նա հիշեցրել է, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հավակնոտ նպատակ է դրել մինչև 2050 թվականը ԱՄՆ-ում 400 ԳՎտ-ով ավելացնել միջուկային էներգիայի հզորությունը։
«Սա շատ հավակնոտ նպատակ է, այդ իսկ պատճառով ԱՄՆ-ն առաջատար է աշխարհում», - նշել է նա։
Ֆրիդմանը նաև ընդգծել է, որ Վաշինգտոնը միջուկային էներգիայի զարգացումը դիտարկում է որպես Անկարայի հետ ռազմավարական գործընկերության հիմնական տարրերից մեկը։
«Միջուկային էներգիան այս փոխգործակցության միայն մի մասն է։ Մենք հույս ունենք, որ միջուկային օրակարգի շուրջ համատեղ աշխատանքը կօգնի ընդլայնել և խորացնել մեր գործընկերությունը», - ասել է նա։
Ֆրիդմանը վստահություն է հայտնել, որ Միացյալ Նահանգները և Թուրքիան մնում են «մոտիկ ընկերներ և հուսալի գործընկերներ» և հույս է հայտնել միջուկային էներգիայի ոլորտում համագործակցության հետագա զարգացման համար։
Պատասխանելով երկկողմ համաձայնագրի հնարավոր կնքման վերաբերյալ հարցին՝ նա նշել է՝ «Հուսով եմ, որ գործարքը կկնքվի մոտ ապագայում։ Ես կցանկանայի միանալ այն թիմին, որը կպատրաստի այն։ Բայց հիմա ես ոչինչ չունեմ հայտարարելու»։
