նախընտրելի դարձնել
Գիտնականները նոր վարկած են առաջ քաշել Երկրի վրա ամենահին արհեստական մումիֆիկացման ավանդույթներից մեկի ծագման մասին՝ մի պրակտիկա, որը մշակվել է Չինչորո ժողովրդի կողմից, ովքեր ապրել են ժամանակակից Չիլիի Ատակամա անապատի ափին մոտավորապես 7000-3500 տարի առաջ։
Cambridge Archaeological Journal-ում հրապարակված վերջերս կատարված ուսումնասիրության համաձայն, Չինչորոների շրջանում արհեստական մումիֆիկացումը, հնարավոր է, սկսվել է որպես հուզական արտահայտման և բուժական պրակտիկայի ձև՝ արտթերապիայի նախորդը, որն օգնում էր համայնքին հաղթահարել երեխաների և նորածինների հաճախակի մահերը։
Չինչորոները ոչ միայն հմուտ ձկնորսներ և արհեստավորներ էին, այլև վաղ թաղման ծեսերի վարպետներ, որոնք առանձնանում էին իրենց յուրահատուկ գեղարվեստական տարրերով։ Մարմինը թաղման նախապատրաստելու գործընթացը բարդ էր. ներքին օրգանները հեռացվում էին, դատարկությունները լցվում էին մանրաթելով, կավով և հողով, ապա մարմինը վերակազմավորվում էր փայտիկների միջոցով։ Մումիաները արտաքինից պատված էին սև մանգանի կամ, ավելի ուշ, կարմիր օխրա գունանյութի մածուկներով, որոնք օգնում էին վերստեղծել մահացածի դեմքի գծերը և այլ մանրամասները։
Հետազոտության հեղինակ՝ բժիշկ Բեռնարդո Արիասայի խոսքով՝ գեղարվեստորեն զարդարված մումիաներ ստեղծելու այս առաջին քայլերը կարող էին արտացոլել կորստի հուզական փորձը և ընտանիքների համար դառնալ իրենց խորը վիշտը արտահայտելու միջոց, հատկապես շրջակա միջավայրի թունավորության և ծանր մետաղներով ջրի աղտոտման պատճառով մանկական մահացության բարձր մակարդակի համատեքստում։
Նման հանգամանքներում երեխայի մահը կործանարար ազդեցություն էր ունենում փոքր խմբերի սոցիալական կառուցվածքի վրա, և գեղարվեստորեն զարդարված մարմինը կարող էր ծառայել որպես հուզական «տարածք» մխիթարության և վշտի արտահայտման համար։
Ժամանակակից հոգեբանության մեջ արտ-թերապիան ճանաչված մեթոդ է, որը թույլ է տալիս մարդկանց աշխատել տրավմաների և հույզերի հետ ստեղծագործականության և տեսողական արվեստի միջոցով՝ թեթևացնելով բարդ զգացմունքների գործընթացը։ Նմանապես, հետազոտողի կարծիքով, հին ծեսերը կարող էին նմանատիպ գործառույթ կատարել. մահացածի մարմինը տեսանելի արվեստի առարկայի վերածելը օգնում էր հաղթահարել հուզական տրավմաները՝ պահպանելով մահացածի հիշողությունը համայնքի ներսում։
Ժամանակի ընթացքում այս սովորույթը զարգացավ՝ սև մանգանե սավաններից մինչև կարմիր մումիաներ, և ծեսում դերերը կարող էին բաշխվել համայնքի անդամների միջև՝ կախված սեռից և սոցիալական դերերից: Ավելին, մանգանե գունանյութերի օգտագործումն ինքնին կարող էր բացասական հետևանքներ ունենալ առողջության համար, օրինակ՝ հանգեցնելով մանգանե թունավորմանը նմանվող վիճակի՝ ծիսական նյութերի քրոնիկ ազդեցության պատճառով:
