Ադրբեջանին միայն մասամբ է հաջողվել տեսնել աշխարհում կրոնական ազատությունների վերաբերյալ Պետդեպարտամենտի զեկույցը։

Այսպես, ադրբեջանական լրատվամիջոցներում հրապարակումներ են հայտնվել Պետդեպարտամենտի որոշակի զեկույցի մասին, որտեղ թվարկված են Հայաստանի կողմից իբր թույլ տրված խախտումները Ադրբեջանի կողմից այժմ վերահսկվող տարածքներում։ Զեկույցում իսկապես քննադատական հիշատակում կա հայկական կողմի մասին՝ իհարկե, Ադրբեջանի իշխանությունների առաջարկով, քանի որ ոչ մի ամերիկացի դեսպան իրեն նեղություն չի տվել գնալ Լեռնային Ղարաբաղ եւ անվտանգության գոտու տարածք։ Այն ամենը, ինչ վերագրվում է հայկական կողմին, իրականում Ադրբեջանի կողմից 90-ականներին սանձազերծված պատերազմի արդյունք է։

Միեւնույն ժամանակ, Ադրբեջանում «չեն տեսել», թե ինչն է զեկույցում վերաբերում ադրբեջանական կողմի գործողություններին։ Այսպես, զեկույցում հիշատակվում է ԵԽԽՎ բանաձեւը.

««Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ հակամարտության մարդասիրական հետեւանքները/Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտություն» բանաձեւում, որն ընդունվել է սեպտեմբերի 27-ին, Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) հայտարարել է. «Վաղեմի հակամարտությունը աղետալի ազդեցություն է թողել տարածաշրջանի մշակութային ժառանգության եւ սեփականության վրա, որի համար պատասխանատվություն են կրում եւ՛ Հայաստանը, եւ՛ Ադրբեջանը»։ ԵԽԽՎ-ն դատապարտել է «6-շաբաթյա պատերազմի ընթացքում մշակութային ժառանգությանը միտումնավոր հասցված վնասը եւ Շուշիի [Փրկչի տաճարի] միտումնավոր գնդակոծությունը, ինչպես նաեւ այլ եկեղեցիների ու գերեզմանատների ավերումը կամ վնասումը հակամարտության ընթացքում եւ դրանից հետո։

Բանաձեւում նաեւ ասվում է, որ ԵԽԽՎ-ն «նախկինում ավերածությունների լույսի ներքո շարունակում է անհանգստանալ հայկական բազմաթիվ եկեղեցիների, վանքերի, այդ թվում՝ Դադիվանքի վանական համալիրի, ինչպես նաեւ խաչքարերի եւ մշակութային ժառանգության այլ ձեւերի ապագայով, որոնք վերադարձել են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ»: Բանաձեւում «մտահոգություն կա Ադրբեջանում մի հորինվածքի զարգացման վերաբերյալ, որը առաջ է քաշում «կովկասյան ալբանական» ժառանգությունը՝ «հայկական» մշակութային ժառանգություն համարվողի փոխարեն»։ Ողջ տարվա ընթացքում բազմաթիվ հաղորդումներ են եղել վանդալիզմի եւ հայկական մշակութային ու կրոնական վայրերի ոչնչացման, ինչպես նաեւ կառավարության կանխամտածված գործողությունների մասին, որոնց նպատակն է խզել եւ խեղաթյուրել կրոնական վայրերի կապը հայկական ժառանգության հետ:

Կառավարության գործողություններն ու հռետորաբանությունն այն մասին, որ եկեղեցիները «կովկասյան ալբանական» են, դրդել են միջազգային դիտորդներին, Հայաստանի պաշտոնյաներին, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներին եւ Հայ Առաքելական Եկեղեցուն լուրջ մտահոգություններ հայտնել պատմական եւ կրոնական օբյեկտների հետ հայկական շարունակական կապերի վերաբերյալ, որոնք այժմ գտնվում են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ:

Հայ Առաքելական Եկեղեցու եպիսկոպոսի խոսքով՝  մայիսից կառավարությունն արգելել է հայ ուխտավորներին մուտք գործել վանք այն տարածքում, որը վերադարձել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ 2020 թվականի մարտերից հետո։ Ադրբեջանցիները առաջվա պես չեն կարող շատ մզկիթներ եւ կրոնական վայրեր այցելել մարտերի հետեւանքով տեղադրված ականների պատճառով:

Մայիսի 26-ին BBC-ն հայտնել էր Սուգովուշանում (Մատաղիս) հայկական Սուրբ Եղիշե եկեղեցուց խաչը հանելու մասին։ Հայաստանի օմբուդսմեն Արմեն Թաթոյանի կողմից սոցցանցերում մարտին հրապարակված տեսանյութում երեւում է, թե ինչպես են ադրբեջանական եւ թուրքական տարբերանշաններով զինվորները պղծում եկեղեցին:

Հունիսին The Art Newspaper-ը հրապարակել է մի զեկույց՝ օգտագործելով արբանյակային պատկերներ, որտեղ մանրամասն նկարագրված են Նախիջեւանի Ագուլիսի միջնադարյան հայկական եկեղեցիների ավերածությունները: Եկեղեցիները տեսանելի էին 1977 թվականի նկարներում, բայց ոչ 2016 եւ 2019 թվականների պատկերներում:

Թերթը ներկայացնում է նաեւ Նախիջեւանի հայկական ժառանգության ոչնչացումը, որը ժամանակին ներառել է 89 եկեղեցի, 5840 խաչքար եւ ավելի քան 22 000 տապանաքար՝ անկախ հետազոտող Արգամ Այվազյանի 1964-87թթ. փաստաթղթերի համաձայն»,- ահա զեկույցի այն հատվածը, որում թվարկված են Ադրբեջանի կողմից կատարված հանցագործությունները։