Գրեթե 2 միլիոն տարի է անցել այն պահից, երբ առաջին արխայիկ մարդիկ դուրս եկան իրենց աֆրիկյան հայրենիքից: Դժվար է ասել, թե ում գաղափարն է եղել այս շուրջերկրյա ճանապարհորդության մեկնելը, բայց Homo erectus-ը, ընդհանուր առմամբ, համարվում է ամենահավանական թեկնածուն, թեև նոր հետազոտությունները կարող են վիճարկել այդ տեսությունը: Դեռևս չհրապարակված ուսումնասիրության նախատպը տեղադրված է bioRxiv-ում:

Աֆրիկայի սահմաններից դուրս մարդու ներկայության ամենավաղ ոսկրային ապացույցը հայտնաբերվել է 1991 թվականին Վրաստանի Դմանիսիում գտնվող միջնադարյան գյուղերից մեկի տակ, սակայն դեռևս որոշակի անորոշություն կա այն մասին, թե որ տեսակին են պատկանում նախապատմական մնացորդները: Այդ վայրում հայտնաբերված մեկուսացված ծնոտի ոսկորը, որը թվագրվել է 1,8-ից 1,85 միլիոն տարի, սկզբում ճանաչվել է որպես H. erectus-ի պարզունակ ձև, մինչև որ հետագա հայտնագործությունները սկսեցին պղտորել ջրերը:

Ընդհանուր առմամբ հայտնաբերվել է հինգ գանգ, որոնցից չորսը կցված ծնոտներ ունեն, և դրանք պաշտոնապես կոչվում են Homo georgicus: Շատ գիտնականներ կարծում են, որ H. georgicus-ը իրականում H. erectus-ի ընդամենը վաղ կրկնությունն է, որն առաջացել է Աֆրիկայում մոտ 1,9 միլիոն տարի առաջ՝ նախքան աշխարհով մեկ տարածվելը, մինչդեռ մյուսները ավելի քիչ համոզված են:

Ենթադրվում է նաև, որ Դմանիսիի հոմինիդները կարող են պատկանել Homo ergaster-ին, թեև, ինչպես H. georgicus-ի դեպքում, որոշակի կասկած կա, թե արդյոք այս հնագույն տոհմը առանձին տեսակ էր, թե պարզապես H. erectus-ի մեկ այլ տարատեսակ:

Պարզելու համար, թե իրականում ովքեր են եղել Դմանիսիները, դեռևս չվերանայված հետազոտության հեղինակները մնացորդների ֆիլոգենետիկ վերլուծություն են անցկացրել՝ այդպիսով որոշելով նրանց տեղը Homo ցեղի գենետիկ տոհմածառում, հաղորդում է Planet Today-ը։ «Մեր ֆիլոգենետիկ վերլուծության մեջ Դմանիսիի հոմինիններից և ոչ մեկը չի կազմում քույր տաքսոն կամ H. erectus կամ H. ergaster», - գրում են հետազոտողները:

«Մենք առաջարկում ենք, որ Dmanisi hominins-ը ընդհանուր նախահայր չի ունեցել H. erectus-ի կամ H. ergaster-ի հետ, և մենք չենք կարող աջակցել նրանց նշանակմանը որևէ տեսակի»,- շարունակում են նրանք:

Ավելին, հետազոտության հեղինակները պարզել են, որ Դմանիսիի համախումբը, հավանաբար, բաղկացած է մարդկանց երկու տարբեր տեսակներից, որոնցից մեկին նրանք անվանում են H. georgicus, իսկ մյուս չորս գանգերը ներկայացնում են «անանուն տեսակ»: Այս եզրակացությունը հիմնված է այն փաստի վրա, որ հինգ գանգերից ամենահինը, որը, ենթադրվում է, որ պատկանում է տղամարդուն, ունի ծավալ, որը մոտավորապես 30-33 տոկոսով փոքր է խմբի մյուս տղամարդկանցից, ինչպես նաև կանանցից:

«Եթե ենթադրենք, որ Դմանիսի հոմինինները ներկայացնում են մեկ տեսակ, ապա մենք բախվում ենք անսպասելի իրավիճակի, երբ որոշ չափահաս արական գանգեր կարող են նկատելիորեն փոքր լինել, քան մյուս արական գանգերը և ավելի փոքր, քան կանացի գանգերը», - գրում են հետազոտության հեղինակները: «Նման օրինաչափություն նախկինում չի նկատվել մարդկային էվոլյուցիայում և կպահանջի զգալի պարադիգմային փոփոխություն»:

Այս աստիճանի փոփոխականության բոլոր հնարավոր բացատրությունները կշռելուց հետո հետազոտողները եկան այն եզրակացության, որ «Դմանիսի հոմինինների համար ամենախնայող վարկածն այն է, որ համայնքում կա երկու տեսակ»:

Ժամանակագրական առումով նրանք հաշվարկել են, որ H. georgicus անհատը հավանաբար եղել է Դմանիսում մոտ 1,8 միլիոն տարի առաջ, մինչդեռ մյուս չորս նմուշները հավաքվել են տեղում 1,77-ից 1,07 միլիոն տարի առաջ: Այնուամենայնիվ, ավելի կարևոր է, եթե հաստատվի հետազոտողների այն տեսությունը, որ H. georgicus-ը ուղղակիորեն կապված չէ H. erectus-ի հետ, ապա այն հարցը, թե որ տեսակի մարդկային տեսակն է առաջինը լքել Աֆրիկան, կրկին լայնորեն բաց կլինի: