Մեքսիկական Օախակա նահանգում հնագետները հայտնաբերել են զապոտեկի մշակույթի բացառիկ լավ պահպանված դամբարան, որը մոտավորապես 1400 տարեկան է։ Այն զարդարված է բուի մեծ քարե քանդակով՝ մահվան և նախնիների աշխարհ անցման խորհրդանիշով, ինչպես նաև հազվագյուտ բազմագույն որմնանկարներով, հաղորդում է Live Science-ը։

Մասնագետները գնահատմամբ՝ հայտնագործությունը թվագրվում է մոտավորապես մ.թ. 600 թվականին և համարվում է նախակոլումբոսյան մեզոամերիկյան թաղման ավանդույթների ուսումնասիրության ամենակարևոր առաջընթացներից մեկը վերջին տարիներին։

Դամբարանը հայտնաբերել են Մեքսիկայի մարդաբանության և պատմության ազգային ինստիտուտի մասնագետները Սան Պաբլո Ուիցո տարածքում՝ հնարավոր կողոպուտի մասին հաղորդումից հետո։ Սակայն, թալանված հուշարձանի փոխարեն, հնագետները հայտնաբերել են գրեթե անվնաս թաղման համալիր՝ լավ պահպանված ճարտարապետությամբ և դեկորատիվ տարրերով, ինչը բացառիկություն է նման վայրերի համար։

Զապոտեկը Մեզոամերիկայի ամենահին քաղաքակրթություններից մեկն է, որը ձևավորվել է ավելի քան 2500 տարի առաջ Օախակայի կենտրոնական հովիտներում: Զապոտեկները մշակել են գրելու վաղ ձևեր, բարդ օրացուցային համակարգ և հզոր քաղաքային կենտրոններ, մասնավորապես՝ Մոնտե Ալբանը, և կարևոր դեր են խաղացել տարածաշրջանային մշակույթի զարգացման գործում ացտեկների ժամանումից շատ առաջ։

Դամբարանի մուտքի մոտ լայն աչքերով բուի հսկայական քանդակ է տեղադրված: Զապոտեկների հավատալիքներում այս թռչունը կապված էր գիշերվա, մահվան և հոգևոր աշխարհի հետ: Բվի կտցի տակ նկարված է մարդկային դեմք, ինչը, հետազոտողների կարծիքով, կարող է ներկայացնել աստվածացված նախնուն կամ էլիտայի կարևոր անդամի, որը միջնորդ է ծառայում կենդանի և գերբնական աշխարհի միջև։

Դամբարանն ունի երկու խցիկ: Առաջինը պարունակում է քարե վահանակներ՝ օրացույցի անուններով ու տղամարդու և կնոջ ֆիգուրներով, որոնք ծիսական գլխազարդերով են: Խորքային խցիկում հայտնաբերվել են վառ որմնանկարներ, որոնցում պատկերված է կոպալով՝ կրոնական ծեսերում օգտագործվող անուշաբույր խեժով պարկեր տանող մարդկանց երթ:

Հնագետներն ընդգծում են, որ նկարների և քանդակների այդքան բարձր պահպանման աստիճանը չափազանց հազվադեպ է: Հայտնագործությունը նոր պատկերացում է տալիս զապոտեկի մահվան, նախնիների հիշողության և հանդերձյալ կյանքի վերաբերյալ համոզմունքների, ինչպես նաև նրանց ծիսական պրակտիկայում արվեստի դերի մասին։