Նախընտրելի
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը The Telegraph-ին հայտնել է, որ «շատ հիասթափված է» Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ սըր Քիր Սթարմերից՝ Իրանի դեմ հարվածների համար Դիեգո Գարսիայի ավիաբազան օգտագործելու արգելափակման համար։
Բացառիկ հարցազրույցում ԱՄՆ նախագահը նշել է, որ Չագոս կղզիների բազա ամերիկյան զորքերին մուտք գործելու թույլտվություն տալու վարչապետի նախնական մերժումը «աննախադեպ» է երկու երկրների միջև հարաբերությունների պատմության մեջ։
Մեծ Բրիտանիան մերժել է ԱՄՆ-ին մուտք գործել այնպիսի բազաներ, ինչպիսիք են Դիեգո Գարսիան և RAF Fairford-ը՝ հղում անելով միջազգային իրավունքին։ Սակայն, կիրակի երեկոյան վարչապետը վերջապես թույլատրեց ԱՄՆ-ին մուտք գործել Դիեգո Գարսիա «հատուկ և սահմանափակ պաշտպանական նպատակներով»։
Թրամփը նշել է, որ սըր Քիրը «շատ երկար» ժամանակ է պահանջել իր որոշումն ընդունելու համար։ «Դա, հավանաբար, երբեք տեղի չի ունեցել մեր երկրների միջև»,- ասել է նա՝ հավելելով. «Նա, ըստ ամենայնի, մտահոգված էր օրինականությամբ»։
Դիեգո Գարսիայի վեճը Թրամփին ստիպեց հրաժարվել Սթարմերի վիճահարույց գործարքից, որը նախատեսում էր Չագոս կղզիները հանձնել Մավրիկիոսին և հետագայում ռազմական բազա վարձակալել։
«Հանկարծ [Մավրիկիոսը] սկսեց սեփականության իրավունք պահանջել։ Նրանք պետք է կռվեին և ապացուցեին դա, կամ ստիպեին նրանց, եթե ուզում եք իմանալ ճշմարտությունը։ Սակայն ոչ, մենք շատ հիասթափված էինք Քեյրից»,- ասել է Թրամփը։
Լարվածություն թույլտվությունից հետո
Կիրակի երեկոյան Իրանի դեմ հարվածների համար ԱՄՆ բազաների օգտագործման վարչապետի թույլտվությունից հետո, իրանական Shahed հարձակողական անօդաչու թռչող սարքը հարձակվեց Կիպրոսում տեղակայված RAF Akrotiri բրիտանական բազայի վրա։
Բրիտանական զորքերին տրվեց «անվտանգության տագնապ» և հրահանգվեց թաքնվել, քանի որ Լիմասոլի մոտ լսվեցին պայթյուններ։ Զոհեր չեղան, սակայն Պաշտպանության նախարարությունը տարհանեց զինծառայողների ընտանիքներին։
Իրանի հարվածային կարողությունների «սկզբունքում» ոչնչացման իր աջակցությանը չնայած՝ սըր Քեյրը հրաժարվեց բրիտանական զորքերին թույլ տալ մասնակցել ԱՄՆ-Իսրայելական գործողությանը։
Դիեգո Գարսիայի ռազմավարական նշանակությունը
Մեծ Բրիտանիային պատկանող Դիեգո Գարսիա բազան տեղակայված է Իրանի հարավային ափից 2400 մղոն հեռավորության վրա: Դա բազան դնում է իրանական բալիստիկ հրթիռների հասանելիությունից դուրս, սակայն ամերիկյան B2 ռմբակոծիչներին հնարավորություն է տալիս գործողություններ իրականացնել:
Մեծ Բրիտանիան պնդում է, որ կղզիները Մավրիկիոսին փոխանցելու գործարքը բազայի շարունակական գործունեությունն ապահովելու միակ միջոցն է: Մեծ Բրիտանիան Դիեգո Գարսիային կպահպանի Մավրիկիոսից 35 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգով 99 տարվա ընթացքում:
Թրամփը սկզբում աջակցել է գործարքին՝ այն համարելով դիվանագիտական հաղթանակ, սակայն հունվարի 20-ին նա փոխել է իր դիրքորոշումը՝ Truth Social հարթակի միջոցով հարձակվելով գործարքի վրա՝ անվանելով այն «մեծ հիմարություն»: Տասն օր անց նա կրկին ընդունել է գործարքը որպես «լավագույնը, որ սըր Քեյրը կարող էր բանակցել»: Փետրվարի 10-ին նա կրկին դեմ արտահայտվեց գործարքին, երբ, նրա կարծիքով, Մեծ Բրիտանիան հրաժարվեց թույլատրել բազայի օգտագործումը Իրանի վրա հարվածներից առաջ:
Պենտագոնը շաբաթ օրը դիմեց Լոնդոնին՝ բրիտանական բազաները օգտագործելու համար՝ իրանական հրթիռային հնարավորությունները ոչնչացնելու նպատակով: Խնդրանքը պայմանավորված էր Մերձավոր Արևելքում Իրանի հրթիռային հարվածներով, որոնք Մեծ Բրիտանիայի համար հեշտացնում էին միջազգային իրավունքի պահպանումը։
Դաշնակիցների արձագանքը
ԱՄՆ պաշտպանության նախարարը երկուշաբթի Ամերիկայի ավանդական դաշնակիցներին մեղադրեց Իրանի դեմ ուժի կիրառման վերաբերյալ «խուճապի» և «ճչացող անհանգստության» մեջ։ «Հմուտ գործընկերները լավ գործընկերներ են, ի տարբերություն մեր շատ ավանդական դաշնակիցների, ովքեր ձեռքերը թափահարում են, ճչում և տատանվում ուժ կիրառել,- Պենտագոնի մամուլի ասուլիսում հայտարարել է Փիթ Հեգսեթը։ -Ամերիկան, անկախ նրանից, թե ինչ են ասում այսպես կոչված միջազգային հաստատությունները, պատմության մեջ ամենամահացու և ճշգրիտ օդային արշավն է սկսում»։
