նախընտրելի դարձնել
Շատ երկրների մթերային խանութներում սովորական է դարձել գանգատը, ըստ որի՝ այսօր լոլիկները թեև մեծ են, բայց միևնույն ժամանակ՝ անհամ:
Ներկայում գիտնականները պնդում են, որ իրենք կարող են լուծել այդ խնդիրը՝ փոխելով մրգերում շաքարի մակարդակի վրա ազդող գեները:
Այն նույն ժամանակ, երբ նրանց վայրի ցեղակիցները փոքր, քաղցր պտուղներ են տալիս, արդյունաբերական ծավալներով աճեցված տնային լոլիկն աճեցվել է բարձր բերքատվության համար, ինչը հանգեցրել է 10-100 անգամ ավելի մեծ սորտերի ի հայտ գալուն:
Չինաստանի գիտնականները հայտարարել են, որ հայտնաբերել են լոլիկի հասունացման ժամանակ շաքարի արտադրությունը արգելակող երկու գեն և ստեղծել են ընտելացված սորտերի գեներով խմբագրված տարբերակներ, ինչի արդյունքում ստացվում են ոչ միայն խոշոր, այլ նաև քաղցրահամ պտուղներ:
Հոդվածի հեղինակները Nature հանդեսում նկարագրում են, թե ինչպես են նրանք առաջին անգամ ուսումնասիրել վայրի և մշակված լոլիկի բույսերի գենոմները՝ բացահայտելով երկու նմանատիպ գեն՝ կապված մրգի շաքարի պարունակության հետ: Ըստ նրանց՝ այս գեների տարբերակները, որոնք կապված են բարձր քաղցրության հետ, տարածված են վայրի լոլիկի մեջ, բայց հիմնականում անհետացել են ժամանակակից սորտերի մեջ:
Հետագա աշխատանքը ցույց է տվել, որ ընտանեացված լոլիկի մեջ հայտնաբերված գեների տարբերակները արտադրում են ֆերմենտ, որը նշում է մեկ այլ շաքար արտադրող ֆերմենտ՝ բջիջների ներսում ոչնչացման համար: Ի տարբերություն դրա, այս գեների վայրի բույսերում հայտնաբերված տարբերակները սահմանափակեցին այս ֆերմենտի արտադրությունը, ինչի արդյունքում ստացվեց ավելի քաղցր լոլիկ:
Երբ գիտնականների թիմը կիրառեց Crispr-Cas9 գեների խմբագրման գործիքը՝ ընտելացված լոլիկի ԴՆԹ-ում ճշգրիտ փոփոխություններ կատարելու համար՝ կանխելով այդ գեների ճիշտ աշխատանքը, նրանք պարզեցին, որ պտուղը 30%-ով ավելի բարձր շաքարի պարունակություն ունի, քան չձևափոխված բույսերը: Սակայն անսպասելիորեն պարզվեց, որ մրգի քաշի և բերքատվության տարբերությունն էական չէ։ Թեև գեներով խմբագրված լոլիկներն ավելի փոքր և թեթև սերմեր ունեին, նրանք բողբոջեցին սովորականի պես:
Ըստ գիտնականների՝ իրենց աշխատանքը ենթադրում է, որ այս երկու գեները գործում են որպես շաքարի արգելակներ պտուղների հասունացման ժամանակ՝ ըստ ամենայնի՝ սերմերի զարգացման համար բավարար էներգիա ապահովելով:
Նրանք հայտարարեցին, որ նոր լոլիկը կարող է հայտնվել սուպերմարկետների վաճառասեղաններին առաջիկա երեքից հինգ տարվա ընթացքում:
