նախընտրելի դարձնելԱվանդույթները, իհարկե, մշտական չեն, եւ նրանք փոփոխվում են որոշակի ժամանակահատվածում: ԱՄՆ յուրաքանչյուր քաղաքացու համար տոնական սեղանն անիմաստ է առանց հնդկահավի: Հայաստանում ամանորյա տոնական սեղանին պետք է լինի ավանդական ազգային ուտեստը` տոլման:
Վերջին տասնամյակներին ամանորյա սեղանին սկսեց տեղ զբաղեցնել նաեւ խոզի ազդրը, այսպես կոչված «բուդը»: Եւ, բնականաբար, Նոր տարվա նախաշեմին, ավելի է մեծանում դրա պահանջարկը:
Պահանջարկին համապատասխան` ավելանում է նաեւ գինը` նախատոնական օրերին հասարակ քաղաքացիների համար հասնելով աստղաբաշխական թվերի: Արդեն դեկտեմբերի առաջին տասնօրյակում կիլոգրամն անցնում է 3 հազար դրամը: Այսպիսով, 5 կիլոգրամանոց «համեստ» բուդը 15 հազ. դրամի է հասնում: Իսկ այն, ինչպես հայտնի է, պետք է գնել ամբողջությամբ, քանի որ վաճառողները հրաժարվում են մասնատել:
Հարց է առաջանում` արդյո՞ք միջին վիճակագրական ընտանիքն առանց իր բյուջեում լուրջ խնդիրներ առաջացնելու կարող է ձեքռ բերել այդքան պահանջվող ազդրը: Նշենք, որ դեկտեմբերին, նախորդ ամիսների համեմատ, մանրածախ առեւտրի ծավալը կտրուկ մեծանում է: Անցած տարի դեկտեմբերին մանրածախ ապրանքաշրջանառության ծավալը 1,8 անգամ գերազանցել էր հոկտեմբերի ցուցանիշը:
Եւ քանի որ վիճակագրական վերջին պաշտոնական տվյալները հոկտեմբերին են վերաբերում, կարելի է դրա հիման վրա կանխատեսել ընթացիկ տարվա դեկտեմբերի մանրածախ առեւտրաշրջանառության ծավալը, այնուհետեւ որոշել առեւտրաշրջանառության այն մասը, որը վերաբերում է նախատոնական գնումներին: Այստեղից էլ հնարավոր է պատկերացում կազմել միջին վիճակագրական ընտանիքի ամանորյա տոնական ծախսերի մասին:
Այսպիսիով, առաջիկա տոների համար միջին վիճակագրական ընտանիքը ծախսում է ավելի քան 110 հազ դրամ: Խոզի բուդը եւս կարծես թե մտնում է այդ ծախսերի մեջ...
Սակայն, պարզվել է նաեւ, որ նախատոնական օրերին, դեռ խորհրդային շրջանից սկսած, աճում է նաեւ ռադիոտեխնիկայի եւ հեռուստացույցերի պահանջարկը: Պատճառը պարզ է: Այն ընտանիքները, որոնց նմանտիպ տեխնիկան տարվա ընթացքում շարքից դուրս է եկել, ցանկանում են մինչ տոները ձեռք բերել այն:
Բացի այդ, հյուրեր ընդունելու նախաշեմին ներքին հարդարման առարկաների` կահույքի, վարագույրների, նաեւ սպասքի թարմացման անհրաժեշտություն է առաջանում:
Վստահաբար կարելի է ասել, որ այդ նրբությունները պահպանվել են նաեւ այսօր: Ոսւտի, ամանորյա միջին ծախսերը ներառում են նաեւ վերոնշյալ ոչ պարենային ապրանքների համար գումարները: Թե որքան է նրանց մասնաբաժինը` դժվար է ասել, քանի որ պաշտոնական վիճակագրությունը մանրածախ ապրանքաշրջանառությունը ապրանքային խմբերի չի բաժանում:
Ասյպիսով, եթե միջին վիճակագրական տասն ընտանիքից մեկը ձեռք է բերել հեռուստացույց` 150 հազ. դրամով, ապա հասարակության միջին վիճակագրական բջջին բաժին կընկնի այդ հեռուստացույցի մեկ տեսներորդ մասը, այսինքն` 15 հազ. դրամ, որը, փաստորեն, հինգ կիլոգրամանոց ազդրի գինն է:
Արդյունքում ստացվում է, որ միջին վիճակագրական ընտանիքի համար տոնական սեղանի ծախսերը մի փոքր ցածր կլինեն 110 հազ. դրամից: Այնպես որ, մի ողջ ազդր գնելու հույսերը կնվազեն, եւ հինգ կլոգրամն այս պարագայում կհասնի երեք-չորս կիլոգրամի:
Բայց եթե հետուստացույցին գումարվեն նաեւ այլ ապրանքներ, կամ այլ ուտեստներ, օրինակ, սեւ խավիար, թառափ կամ այլ բարիքներ, ապա խոզի ազդրի չափսերը կհասնեն մինչեւ.. հավի բդի չափի: Ինչ արած, մեր հասարակությունը եկամուտների առումով բառացիորեն բաժանված է երկու հակադիր ճամբարների` ունեւորների եւ չունեւորների: Մեկին խոզի ազդր, մյուսին հավի...
Ալբերտ Խաչատրյան
