Միջազգային հետազոտողների խումբը բացահայտել է 19-րդ և 20-րդ դարերի մեծ նկարիչների կողմից օգտագործվող ամենատարածված գունանյութերից մեկի՝ այսպես կոչված «զմրուխտե կանաչի» վատթարացման պատճառը։

Այս հայտնագործությունը նկարագրող հոդվածը հրապարակվել է Science Advances ամսագրում։

Պղնձի և արսենիտի խառնուրդից պատրաստված այս գունանյութը շատ պայծառ և հագեցած էր, բայց ժամանակի ընթացքում այն ​​սկսում է գունաթափվել, ճաքել և նույնիսկ մկնդեղ արտանետել՝ այդ ամենը լույսի, խոնավության և մթնոլորտային գազերի ազդեցության պատճառով։

Գիտնականները վերլուծել են բելգիացի նկարիչ Ջեյմս Էնսորի «Ինտրիգ» (1890) նկարը՝ օգտագործելով առաջադեմ սինխրոտրոնային տեխնիկա (այսինքն՝ ուժեղ ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցություն)՝ ներկի շերտերի ներսում գտնվող մանրադիտակային գունանյութերի ծակոտիները ուսումնասիրելու համար։

Նրանք նաև ստեղծել են լաբորատոր ներկի նմուշներ և «հնացրել» դրանք լույսի և խոնավության ազդեցության միջոցով՝ գունանյութերի քայքայման վրա ազդող պայմանները վերարտադրելու համար։

Պարզվել է, որ խոնավությունը նպաստում է բյուրեղացված արսենիտի (As₂O₃) առաջացմանը, ինչը ներկը դարձնում է փխրուն և հակված թեփոտվելու: Սակայն լույսի ազդեցությունը հանգեցնում է արսենիտի օքսիդացմանը. այն վերածվում է ավելի բարդ միացությունների (հինգ վալենտականությամբ), ինչի արդյունքում մակերեսին առաջանում է բարակ սպիտակավուն շերտ և կորչում է սկզբնական կանաչ գույնը։

Հետազոտողները առաջարկել են նման արվեստի գործերը պաշտպանելու ռազմավարություններ. պարզապես գույնին նայելը կամ վիճակի տեսողական գնահատումը բավարար չէ. ճշգրիտ ախտորոշման համար անհրաժեշտ են մանրադիտակային ռենտգենյան կամ ինֆրակարմիր մեթոդներ։

Նրանք նաև ցուցադրել են ոչ ինվազիվ (այսինքն՝ վնաս չպատճառող) մեթոդ. անդրադարձնող ինֆրակարմիր սպեկտրոսկոպիան օգնում է բացահայտել այն տարածքները, որտեղ քայքայումն արդեն սկսվել է մետրի մակարդակում (այսինքն՝ հենց թանգարանում)։

Հեղինակները ընդգծում են, որ լույսը «զմրուխտե կանաչ» գունանյութի գլխավոր թշնամին է: Հետևաբար, թանգարանները պետք է ոչ միայն վերահսկեն խոնավությունը, այլև սահմանափակեն ինտենսիվ լուսավորությունը կամ օգտագործեն մոնիթորինգի տեխնոլոգիաներ՝ այս գունանյութը պարունակող գլուխգործոցները պահպանելու համար։