Գիտնականներն առաջարկում են վերանայել էվոլյուցիոն ժամացույցի դասական հայեցակարգը՝ այն գործիքը, որով կենսաբանները թվագրում են Երկրի վրա կյանքի էվոլյուցիայի հիմնական փուլերը։ Այս մոդելը երկար ժամանակ հիմնված էր գենետիկական փոփոխությունների կուտակման հաստատուն արագության ենթադրության վրա, սակայն նոր տվյալները ցույց են տալիս, որ էվոլյուցիայի տեմպը տարբեր դարաշրջաններում կարող է զգալիորեն փոփոխվել։ Սա բացատրում է մոլեկուլային գնահատականների և հանածոների միջև եղած բազմաթիվ անհամապատասխանությունները։

Ավանդական «մոլեկուլային ժամացույցը» հիմնվում է այն գաղափարի վրա, որ ԴՆԹ-ի հաջորդականությունների փոփոխությունները կուտակվում են քիչ թե շատ հաստատուն արագությամբ։ Համեմատելով տարբեր տեսակների գենետիկական նյութի տարբերությունները՝ գիտնականները գնահատում են, թե երբ են ապրել նրանց ընդհանուր նախնիները։

Սակայն, երբ այդ գնահատականները համադրվում են բարդ օրգանիզմների հանածո մնացորդների տարիքի հետ, հայտնաբերվում է մոտ 30 միլիոն տարվա ճեղքվածք։ Բազմաբջիջ կենդանիների առաջին հետքերը, օրինակ՝ որդանման Տրեպտիխնուսի հետքերը, հանածոներում հայտնվում են մոտ 538 միլիոն տարի առաջ, մինչդեռ մոլեկուլային ժամացույցները ավելի հին ժամանակներ են ցույց տալիս։

Systematic Biology ամսագրում հրապարակված նոր աշխատության մեջ հնէաբան Գրեմ Բադը և մաթեմատիկոս Ռիչարդ Մանն առաջարկել են մի մոդել, որը կոչվում է «Էվոլյուցիոն տեմպի կովարիանտություն» (Covariant Evolutionary Tempo)։ Դրա հիմքում այն գաղափարն է, որ էվոլյուցիայի արագությունը փոփոխական է և կարող է արագանալ խոշոր տաքսոնների հայտնվելու շրջանում։ Ըստ այս մոդելի՝ «ժամացույցը» հաստատուն հաճախականությամբ չի աշխատում. ինտենսիվ դիվերսիֆիկացիայի պահերին, երբ առաջանում են բազմաթիվ նոր գծեր, գենետիկական փոփոխությունների տեմպը կարող է զգալիորեն բարձր լինել, ինչն էլ ստեղծում է նախնիների ավելի վաղ ծագման տպավորություն։

Այս մոդելն օգնում է կրճատել մոլեկուլային մեթոդով կանխատեսված ամսաթվերի և հնէաբանական փաստացի տվյալների միջև եղած տարբերությունը։ Էվոլյուցիոն կենսաբան Մաքս Թելֆորդը նշում է, որ գենետիկական մուտացիաների կուտակման տեմպի փոփոխությունը կարող է միավորել հակասական տվյալները և ավելի իրատեսական պատկերացում տալ օրգանիզմների հիմնական խմբերի, օրինակ՝ ողնաշարավորների, փափկամարմինների կամ հոդվածոտանիների հայտնվելու ժամանակի վերաբերյալ։

Հետազոտության հեղինակները շեշտում են, որ լողացող էվոլյուցիոն ժամացույցների գաղափարը լրացուցիչ ստուգումների կարիք ունի, սակայն այն արդեն իսկ նոր մոտեցում է առաջարկում էվոլյուցիոն իրադարձությունների վերականգնման համար և կարող է օգնել հստակեցնել Երկրի վրա կյանքի հիմնական ճյուղերի առաջացման ժամանակային շրջանակները։