Չիլիի հյուսիսում գտնվող Ատակամա անապատում հայտնաբերել են շուրջ ինը միլիոն տարվա վաղեմության ժամանակակից կապիբարաների ազգականի քարացած ատամ։ Գտածոն վկայում է, որ Երկրի ամենաչոր շրջաններից մեկը անցյալում պարբերաբար կարող էր զգալիորեն ավելի խոնավ լինել։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Scientific Reports ամսագրում։

Կապիբարաները՝ ժամանակակից ամենախոշոր կրծողները, սերտորեն կապված են ջրային միջավայրի հետ։ Նրանք ապրում են քաղցրահամ ջրի կայուն աղբյուրների մոտ և սնվում են բույսերով, որոնց նույնպես խոնավություն է անհրաժեշտ։ Այդ պատճառով նրանց անհետացած ազգականի ատամի հայտնաբերումը ներկայիս Ատակամա անապատում անսպասելի էր։

«Այսօր Երկրի ամենաչոր վայրերից մեկը համարվող տարածաշրջանում ծովային նստվածքներում կապիբարայի ատամ գտնելը միանգամայն անսովոր բան է», — նշել է Արիզոնայի համալսարանի երկրաբան Պրիսցիլա Մարտինեսը՝ հետազոտության համահեղինակը։

Ատամը գտել են նստվածքների մի շերտում, որը ձևավորվել էր ծանծաղ ծովային միջավայրում մոտ յոթից տասը միլիոն տարի առաջ։ Սակայն սա տարածաշրջանի կլիման ուշ միոցենում այժմյանից ավելի խոնավ լինելու միակ վկայությունը չէ։ Նույն վայրերում հետազոտողները հայտնաբերել են նաև ֆիտոլիտներ՝ բուսական հյուսվածքների միկրոսկոպիկ մասնիկներ։ Դրանք ցույց են տալիս, որ այստեղ կարող էին աճել արմավենիներ, խոտեր, կոճապղպեղազգիներ և այլ ծաղկավոր բույսեր, որոնք բնորոշ են ավելի խոնավ էկոհամակարգերին։

Այլ գտածոներ վկայում են, որ անցյալում տարածաշրջանում կարող էին բնակվել կոկորդիլոսներ և քաղցրահամ ջրերում ապրող ձկներ։ Միասին այս տվյալները աջակցում են այն ենթադրությանը, որ Ատակաման վերջին 40 միլիոն տարիների ընթացքում անընդհատ չոր չի եղել, այլ ունեցել է ժամանակաշրջաններ, երբ պայմանները թույլ էին տալիս գոյություն ունենալ բազմազան ցամաքային և ջրային էկոհամակարգերի։

Գիտնականները դեռ չեն պարզել, թե ինչպես են հին կապիբարաները հասել ներկայիս Չիլիի ափերին։ Այդ ժամանակ Անդերն արդեն լուրջ խոչընդոտ էր. լեռների բարձրությունը որոշ վայրերում հասնում էր մոտ 5,5 հազար մետրի։ Այդ պատճառով հետազոտողները ենթադրում են, որ կենդանիները կարող էին տարածվել Հարավային Ամերիկայի արևմտյան ափի երկայնքով՝ շարժվելով ճահճոտ տարածքներով և հետևելով գետերին ու ջրի այլ աղբյուրներին։