նախընտրելի դարձնել
Ավանդների նախկին բարձր տոկոսադրույքներին վերադառնալու համար պետք է նվազեցվի վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը: Սա կհանգեցնի նրան, որ ձեռնարկություններն ավելի պատրաստակամորեն վարկեր կվերցնեն, ինչը կհանգեցնի բանկերում ավանդների պահանջարկի, քանի որ դա անհրաժեշտ կլինի պահանջարկը բավարարելու համար: Այս մասին NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում խոսեց տնտեսագիտության դոկտոր Կարեն Ադոնցը:
Փորձագետը պարզաբանեց, որ այս պահին Կենտրոնական բանկը սառեցրել է վարկեր վերցնելու գործընթացը, եւ դրանք թանկացել են: «Եթե դա այդպես է, ապա վարկ վերցնել ցանկացողները պակասում են, այսինքն՝ բանկերը չեն զգում ավանդների ներգրավման հրատապ անհրաժեշտություն: Երբ Կենտրոնական բանկը կիջեցնի վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը ներդրումները խթանելու համար, այդ ժամանակ ձեռնարկությունները ավելի շատ վարկեր կվերցնեն, իսկ բանկերը` ավելի շատ ավանդային միջոցներ կներգրավեն, այսինքն` բանկերը կունենան ավանդների պահանջարկ: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի անընդհատ աճը բացասաբար է անդրադառնում ներդրումների վրա, քանի որ վարկերը թանկանում են:
Նման միջոցառումներն ուղղված են տնտեսության մեջ ներդրված դրամական զանգվածի հետ կապված գնաճի բարձր ճնշման հարցերի կարճաժամկետ լուծմանը: Սակայն մի բան է գումար ներդնելը, մեկ այլ բան՝ արտադրությունը կազմակերպելը, քանի որ դա ժամանակ է պահանջում, ինչը բերում է գնաճային երեւույթների: Հենց այս գործընթացը ավարտվի, առաջարկի եւ պահանջարկի հավասարակշռությունը կվերականգնվի: Եթե շրջանառության մեջ դրամական (գումարային) զանգվածը մեծ է, այսինքն՝ երբ մարդկանց ձեռքին շատ գումար կա, նրանք ցանկանում են ավանդներ ներդնել բանկերում: Սա խոսում է այն մասին, որ կա ավանդների հսկայական պահանջարկ, ինչի հետ կապված է բանկերի կողմից տրվող վարկերի տոկոսադրույքների նվազումը:
Հետեւաբար, ավանդների ցածր տոկոսադրույքները պայմանավորված են շուկայով: Հայաստանում իրավիճակը տարբերվում է այն ամենից, ինչ տեղի է ունենում ամբողջ աշխարհում նրանով, որ մեզ մոտ չի ներդրվել շատ մեծ դրամական զանգված, չի եղել բնակչության եկամտի կտրուկ աճ: Չի գրանցվել նաեւ ավանդների (ծավալի` խմբ.) կտրուկ աճ: Եթե խոսենք համաշխարհային տնտեսության մասին, ապա այնտեղ մեծ գումարներ են պտտվում, քանի որ թե՛ բիզնեսները, թե՛ տնային տնտեսությունները ստացել են ֆինանսական աջակցություն, որը նույնպես ուղղվել է նաեւ ավանդներին: Սա ճնշում է գործադրում շուկայի վրա՝ որքան շատ են մարդիկ, ովքեր իրենք են գումարը բանկ բերում այդ նպատակի համար, այնքան ցածր է տոկոսադրույքը», - ընդգծեց Ադոնցը: Տնտեսագետ Թադեւոս Ավետիսյանն իր հերթին նշել է, որ վերջին շրջանում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը անընդհատ աճում է, ինչը երկրորդային շուկայում հանգեցնում է վարկերի տոկոսադրույքների բարձրացման (խոսքը դրամային վարկերի մասին է):
«Սա հանգեցնում է ավանդների տոկոսադրույքների աճի: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքների բարձրացումը պարտադիր չէ, որ հանգեցնի ավանդների տոկոսադրույքների համաչափ բարձրացման, քանի որ սա շուկա է եւ դրանում գործում է առաջարկի եւ պահանջարկի օրենքը: Եթե կոմերցիոն բանկերը դրամական միջոցները վերցնում են ավելի բարձր տոկոսադրույքով, ապա քաղաքացիներից ստացվող գումարները եւս ավելի բարձր տոկոսադրույքով կվերցնեն:
Եթե տնտեսական աճի տեմպերն ավելի բարձր են, քան գնաճը, իսկ բնակչության իրական եկամուտն աճում է, ապա դա հանգեցնում է միջոցների կուտակման, որոնց մի մասը ներդրվում է ավանդների տեսքով: Սա խոսում է այն մասին, որ տնտեսական աճը կարող է հանգեցնել ավանդների ծավալի մեծացման», - հավելեց նա:
