Սիրիայում Դամասկոսի և Բաշար ալ-Ասադի վարչակարգի անկումը, անկասկած, կդիտարկվի որպես 2024 թվականի Մերձավոր Արևելքի առանցքային իրադարձություններից մեկը: Շուրջ 7 տարի տևած ստատուս քվոն (եթե ելակետ վերցնենք, այսպես կոչված, «Աստանայի ձևաչափի» աշխատանքի սկիզբը), փլուզվեց։ Իսկ փորձագետները դեռ պետք է ճիշտ, առանց զգացմունքների, գնահատեն սիրիական հակամարտության դաշտի արմատական ​​վերափոխման հնարավոր հետևանքները։ Դրա մասին սոցցանցերում գրել է ռուսաստանցի քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը։

«Սակայն արդեն պարզ է. մերձավորարևելյան այս երկրում իրադարձությունները դիտվում են ոչ միայն Լիբանանում, Իսրայելում, Թուրքիայում կամ Հորդանանում։ Այն ոչ պակաս հետաքրքրությամբ են հետևում Հարավային Կովկասի պետություններում։

2020 թվականին, երկրորդ ղարաբաղյան արշավի մեկնարկին, ակադեմիկոս Վիտալի Նաումկինը իրավացիորեն մատնանշել է «Հարավային Կովկասի և Լևանտի սերտ կապը»։ Ասենք, այն սկսել է ավելի վաղ ի հայտ գալ, և այդ ժամանակից ի վեր, հավանաբար, միայն ամրապնդվել է:

Հայաստանն առանձնակի մտահոգությամբ է հետևում սիրիական դինամիկային. Դրա համար մի քանի ծանրակշիռ պատճառներ կան: Անգամ Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի առաջին տարիներին Հայաստանն ընդունել է զգալի (հանրապետության մասշտաբով) հայ փախստականների՝ հիմնականում Հալեպից։ Տարբեր հաշվարկներով նրանց թիվը կազմում էր 17-20 հազար մարդ։ Երկրորդ՝ Ղարաբաղում կրած պարտությունն ու այդ տարածաշրջանի կորուստը, Զանգեզուրի միջանցքի շուրջ ընթացող քննարկումների հետ մեկտեղ, միաժամանակ խորացնում են բացասական ընկալումը։ Թուրքիայի հզորացումը Մերձավոր Արևելքում է իբրև հավելյալ վտանգ է ընկալվում։  Հատկապես Մոսկվայի հետ հարաբերությունների սառեցման, Անկարային զսպելու Արևմուտքի ակնհայտ անպատրաստության և, ընդհակառակը, Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի միջև մերձեցման ֆոնին։

Ադրբեջանում, ընդհակառակը, Թուրքիայի հզորացումն ընկալվում է որպես առավելություն։ Այստեղ, սակայն, անհրաժեշտ են որոշակի վերապահումներ։ Պաշտոնական իշխանություններն իրենց զուսպ են պահում: Նրանք հավասարակշռում են Անկարայի հետ ռազմավարական դաշինքը և զարգացած գործընկերությունը Իսրայելի հետ, որը Բաքվին զենք մատակարարող կարևոր երկիր է: Ադրբեջանն իր համար օգուտ է համարում ռազմավարական դաշնակցի ուժեղացումը աշխարհի ցանկացած կետում։ Բայց միևնույն ժամանակ, Անկարայի և «ջիհադական ինտերնացիոնալի» տարբեր ներկայացուցիչների սերտ մերձեցումը (նույնիսկ իրավիճակային և մարտավարական) Բաքվում մտահոգությամբ են ընկալվում։ Երկիրը կիսով չափ բաժանված է շիաների և սուննիների միջև, փխրուն ներիսլամական հավասարակշռության ցանկացած խախտում մեծ ռիսկ է, և Սիրիայում «քաղաքական իսլամացումը» մեծացնում է նման վտանգները։

Առաջին հայացքից Վրաստանն ավելի մեծ հեռավորության վրա է գտնվում Սիրիայի պատմությունից։ Սակայն ավելի ուշադիր ուսումնասիրելով՝ կարելի է հիշել նաև պանկիսցիների ակտիվ ներգրավվածությունը Սիրիայի պատերազմին։ Հենց միայն Թարխան Բատիրաշվիլիի (Ումար ալ-Շիշանին, ԻՊ-ի պաշտպանության նախարարն էր) կամ Մուսլիմ Մարգոշվիլիի (ծայրահեղական Ջունուդ ալ-Շամ շարժման հիմնադիր) գործունեությունն ինչ ասես արժե: Ժամանակ առ ժամանակ երկիրը ենթարկվում էր սիրիական փորձ ունեցող արմատական ​​ջիհադիստների (օրինակ՝ Ահմեդ Չատաևի) հարձակումներին։

Այսպիսով, Սիրիայում հեղափոխական փոփոխություններն ուշադրությամբ ուսումնասիրվում են Կովկասում։ Եվ մենք դեռ չենք խոսում Թուրքիայի և Ռուսաստանի, Թեհրանի և Անկարայի և բոլորի հետ միասին և յուրաքանչյուրն առանձին Արևմուտքի հետ հարաբերություններում առկա դժվարությունների մասին»,- գրել է նա։