ՀինգշաբթիՕգոստոս 28
  • USD 410.2
  • EUR 540.73
  • RUB 11.37

«Today’s Zaman». Հայաստան-Թուրքիա եւ 2015 թվական

01:28, 18.07.2012 Տարածաշրջան: Հայաստան, Թուրքիա Թեմա: Քաղաքականություն, Վերլուծություն

NEWS.am-ը որոշակի կրճատումներով ներկայացնում է «Today’s Zaman»-ում հրապարակված Օմեր Թաշփինարի հոդվածը որշակի կրճատումներով.

Թուրքիայում հայկական հարցը, որպես կանոն, ներքաղաքական դեբատների առարկա է դառնում  գրեթե բացառապես Արեւմուտքի կողմից Հայոց ցեղասպանության բանաձեւեր ընդունելու համատեքստում:

Երեք տարի հետո` 2015թ-ին, Թուրքիան կկանգնի նմանատիպ երկընտրանքի առջեւ. եւս մեկ անգամ կնկատվի արտաքին դինամիկա, որը կխթանի ներքին դեբատները եւ   Թուրքիան, ավելի շուտ, կծու եւ ազգայնականորեն տոներով կարձագանքի Արեւմուտքի` Հայոց ցեղասպանության  հարյուրերորդ տարելիցին վերաբերող քայլերին:

Ի՞ նչ կարել է անել` նման փորձությունից խուսափելու համար: Ակնհայտ պատասխանն այն է, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին հարկավոր է մտածել հիմա, մինչեւ կսկսվի ճնշումը:

Փոխանակ մինչեւ 2015թ-ը խուճապահար լինելը, թուրքական կառավարությունը բազմաասպեկտ ռազմավարություն պետք է իրականացնի այսօրվանից: Առաջինը պետք է լինի Հայաստանի հետ սահմանի բացումը: Դա պետք է լինի թուրքական բարի կամքի միակողմանի ժեստ` անկախ արձանագրությունների սառեցման գործընթացից:

Ինչպես հայտնի է, Արդարություն եւ զարգացում կուսակցությունը որոշել էր արձանագրությունների վավերացումը կապել ղարաբաղյան հակամարտության հետ: Նման քաղաքականությունը գրեթե արգելափակել է ողջ գործընթացը, քանի որ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի համար անհնար էր դարձել համոզել երկրի եւ սփյուռքի հանրությանը, որ Թուրքիան լրջորեն է վերաբերվում  առանց  նախապայմանների հարաբերությունների կարգավորմանը:

Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման համար  Թուրքիայի կողմից նախապայմանների առաջ քաշումը կարճատեսություն էր: Հիմա արդեն արձանագրությունների հաստատման ցանկացած փորձ  բախվել է ադրբեջանամետ շրջանակների հակազդեցությանը այն հիմքով, թե ղարաբաղյան հակամարտության  կագավորման հարցում առաջընթաց չկա: Այդ իսկ պատճառով Թուրքիան պետք է գործի` առանց հղում կատարելու արձանագրություններին:  Հայաստանի  հետ սահմանի բացումը պետք է ներկայացվի որպես թուրք հասարակության նախաձեռնություն եւ  ապացույց այն բանի, որ Անկարան ցանկանում է խթան հաղորդել Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարագավորմանը եւ Լեռնային Ղարաբաղի հարցում ապագա բեկմանը:

Թուրքական ռազմավարության երկրորդ ասպեկտը պետք է լինի 1915 թ. մասին խոսելն այն համատեքստում,  ինչը Թուրքիայի ԱԳ նախարար Ահմեդ Դավութօղլուն «արդար հիշողություն» է համարել: Դավութօղլուն ցանկանում է 1915թ. կատարվածը դիտարկել  հումանիտար աղետի առավել լայն համատեքստում` կապված Օսմանյան կայսրության փլուզման հետ: Դավութօղլուն, կարծես, պատրաստ է, ինչպես նախորդ շաբաթ նշել էր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ, ցավակցություն հայտնել 1915 թ. համար  «ընդհանուր ողբերգության» առավել լայն համատեքստում,  որտեղ կա  նաեւ հայերի մասնակցությունը թուրքական կորուստների հետ կապված:

Չնայած խնդրահարույց լինելուն,  այդ քայլը ճիշտ ուղի է: Ընդհանուր ողբերգության մասին խոսելն ավելի լավ է, քան մերժել այն, ինչ հայերի հետ կատարվել է 1915թ-ին: Սակայն մեկ բան հստակ է. եթե Թուրքիայի կողմից 1915թ. ողբերգության համար պաշտոնական ներողություն չլինի`Էրդողանի կողմից Դերսիմի իրադարձությունների վերաբերյալ ձեւակերպման նման,  «արդար հիշողության» մասին մեկնաբանությունն արձագանք չի գտնի:

Այն, ինչ թուրքերը համարում են հայերի տեղահանություն, միանագմայն կարող էր լինել  հայ ազգայնականների կողմից նկատվող սպառնալիքի պատասխան: Այո, հայերը եւս սպանել են թուրքերին: Սակայն, «արդար հիշողությունը» պահանջում է  ազնիվ հայացք նետել Անատոլիայի վրա այսօր: Մենք չենք կարող հաշտվել Արեւելյան Անատոլիայում այսօր հայերի լիակատար բացակայության հետ առանց ներողության: Եկեք սկսենք մտածել 1915 թ. մասին եւ այն մասին,  թե ինչ է հնարավոր անել 2015թ-ի կապակցությամբ, քանի դեռ ուրիշները չեն սկսել մտածել մեր փոխարեն:

Լուրեր Հայաստանից - NEWS.am

Այս թեմայով

Իրանագետ. Իրանի ատոմային ծրագրի շուրջ հանդիպումը հաջող ելք կունենա

Եվ իրականում իրանցիները շատ լավ հարաբերություններ ունեն Իրաքյան Քուրդիստանի հետ, շատ լավ հարաբերություններ ունեն նաեւ Թուրքիայի եւ ԱՄՆ-ի հետ…

Փորձագետ. Իրանի հանդեպ Արեւմուտքի հետաքրքրությունը կարող է սպառվել

«Քրդական խնդրի լուծման դեպքում Արեւմուտքի հետաքրքրությունն ավելի շատ կուղղվի դեպի Իրաքյան Քուրդիստանի հետ համագործակցությունը…»

«The National Interest». Ղազախստանը խորամանկում է Եվրասիական միությունում

Ղազախստանը չի ցանկանում զբաղվել հայ-ադրբեջանական հակամարտությամբ…

ԼՂ հարցում չկա որեւէ նախադրյալ, որը ստատուս քվոն փոխելու հիմք կտա. կարծիք

Նշանակում է, որ ստատուս քվոն քանդելու հիմնավորումը, հավանաբար, ամենեւին էլ կապված չէ...

Սերժ Սարգսյան. Մեր ժողովուրդը շատ է մտահոգված, որ մեր ռազմավարական գործընկերը զե...

Սկզբի համար, վատ չէր լինի իմանալ, թե ով է լինելու Թուրքիայի հաջորդ նախագահը...