ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հատուկ բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆը և Ջարեդ Քուշները հինգշաբթի Բեռլինում հանդիպել են Կատարի բարձրաստիճան ներկայացուցիչների հետ՝ քննարկելու Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև հակամարտության կարգավորմանն ուղղված միջնորդական ջանքերը, հայտնում է Axios-ը՝ հղում անելով հանդիպման ընթացքին ծանոթ երկու աղբյուրների։

Կատարը, որն առանցքային միջնորդ է ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև, արդեն մի քանի շաբաթ փորձում է համաձայնության հասնել հրադադարի ռեժիմը վերականգնելու, միջուկային բանակցություններին վերադառնալու և ռազմական գործողությունների նոր փուլը կանխելու շուրջ։ Բեռլինում կայացած հանդիպմանը մասնակցել են Կատարի վարչապետ շեյխ Մուհամմեդ բին Աբդուլռահման Ալ Թանին և նրա հատուկ բանագնաց Ալի ալ Թավադին։ Սպիտակ տունը դեռ չի պատասխանել մեկնաբանություն ստանալու վերաբերյալ Axios-ի հարցմանը։

Ուրբաթ Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանը ցանկանում է համաձայնագիր կնքել ԱՄՆ-ի հետ, սակայն պատրաստ չէ ընդունել ամերիկյան կողմին բավարարող պայմանները։

«Մենք ցանկանում ենք իրական համաձայնագիր կնքել, ոչ թե կեղծ գործարք, ինչով նրանք զբաղվել են վերջին 51 տարիներին», — ասել է նախագահը։ Նա նաև Իրանի ղեկավարությանը անվանել է «խելագար» և «մարդկանց շատ չար խումբ»՝ հայտարարելով, որ չի կարելի թույլ տալ Իրանին միջուկային զենք ձեռք բերել։

Իր հերթին, Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին պետական «Իրան» թերթին տված հարցազրույցում հայտնել է, որ Կատարը և Պակիստանը շարունակում են մնալ Թեհրանի և Թրամփի վարչակազմի միջև միջնորդության միակ ուղիները։

Արաղչիի խոսքով՝ վերջին մի շարք իրադարձություններ մեծացրել են Վաշինգտոնի մտադրությունների վերաբերյալ անորոշությունը։ Դրանց թվում նա նշել է ԱՄՆ-ում միջանկյալ ընտրությունները, Իրանի հետ համաձայնագրով հետաքրքրված չլինելու մասին Թրամփի հայտարարությունները և փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին բանակցային գործընթացի ղեկավարումից հեռացնելու մասին հաղորդագրությունները։

«Մեր առաջին պահանջն այն է, որ նա [Թրամփը] հստակ հայտարարի, որ ցանկանում է համաձայնագիր կնքել։ Բացի այդ, մեզ անհրաժեշտ են վստահության ամրապնդման մի շարք միջոցառումներ, որոնք կերաշխավորեն, որ այս անգամ ամերիկյան կողմն իսկապես տրամադրված է լուրջ բանակցություններ վարելու», — ընդգծել է Արաղչին։

Սակայն միջնորդական ջանքերին մասնակցող մի դիվանագետ հայտարարել է, որ գործարք կնքելու ցանկության մասին Թրամփի ուրբաթօրյա խոսքերն արձագանքում են Թեհրանի մտահոգություններին։

Արաղչին նաև մեղադրել է Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուին՝ հանուն սեփական քաղաքական գոյատևման ԱՄՆ-ին Իրանի դեմ ռազմական գործողությունների նոր փուլի մեջ ներքաշելու փորձերի համար։

Իրանի առաջարկները և բանակցությունների վերսկսման պայմանները

Իրանի ԱԳՆ ղեկավարի խոսքով՝ Թեհրանը նախկինի պես պատրաստ է քննարկել իր առաջարկած երկօրյա ծրագիրը, որը նախատեսում է հրադադարի վերականգնում, Հորմուզի նեղուցի բացում և վերադարձ միջուկային բանակցություններին։ Իրանը համաձայն է նաև կրճատել ծրագրով նախատեսված ժամկետները։

Սակայն նեղուցը բացելու համար ԱՄՆ-ը պետք է կատարի մի շարք պայմաններ՝ ապահովի կրակի դադարեցումը բոլոր ուղղություններով, վերացնի ծովային շրջափակումը, սահմանի բացառություններ, որոնք Իրանին թույլ կտան նավթ վաճառել, և ապասառեցնի իրանական սառեցված միջոցները։

Արաղչին հայտարարել է, որ Իրանը պատրաստ է ամերիկյան կողմի հետ փորձագիտական մակարդակով բանակցություններ անցկացնել՝ այս առաջարկները քննարկելու համար։

Նախարարը կարծում է, որ Վաշինգտոնը և Թեհրանը կարող են համաձայնության հասնել, սակայն այն պետք է երկարաժամկետ լինի, այլ ոչ թե խախտվի արդեն երկու ամիս անց։

Նա նաև հնարավոր է համարել փոխզիջումը ԱՄՆ-ի առանցքային պահանջներից մեկի՝ հարստացված ուրանի իրանական պաշարների վերացման հարցում։ Միաժամանակ Թեհրանը համաձայն չէ միջուկային նյութը երկրից դուրս բերելուն և պնդում է, որ այն պետք է օգտագործվի սեփական կարիքներին համապատասխան։

«Միջնորդները տարբեր գաղափարներ և բանաձևեր են ներկայացրել։ Այդ առաջարկներից որոշներն արժանի են քննարկման։ Կարծում եմ՝ միջուկային նյութի հարցում հնարավոր է արդար լուծում գտնել, որը հիմնված կլինի մեր ազգային շահերի վրա և կբավարարի երկրի կարիքները», — ասել է Արաղչին։

Միջնորդական ջանքերը շարունակվում են

Անցյալ շաբաթ Կատարի վարչապետն այցելել է Վաշինգտոն, որտեղ հանդիպել է Թրամփի և փոխնախագահ Վենսի հետ՝ քննարկելու Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը։ Այդ բանակցություններից հետո ԱՄՆ նախագահը հայտարարել է, որ Թեհրանի դեմ ռազմական արշավի վերսկսումը «խիստ անհավանական է» և «անհրաժեշտ չի թվում»։

Սակայն այդ ժամանակից ի վեր, Axios-ի տվյալներով, Նեթանյահուն լուրջ ճնշում է գործադրում Թրամփի վրա՝ ձգտելով հասնել նոր ռազմական գործողության իրականացմանը։ Հինգշաբթի ԱՄՆ նախագահը Axios-ին տված հեռախոսային հարցազրույցում հայտնել է, որ մինչև նոր տարվա սկիզբը որոշում չի կայացնի Իրանի դեմ հետագա գործողությունների վերաբերյալ։

«Ես չեմ շտապում որևէ որոշում կայացնել [Իրանի վերաբերյալ]։ Տեսնենք, թե ինչ կլինի տարեսկզբից հետո», — հայտարարել է Թրամփը։

Մեկ շաբաթ առաջ Կատարի բանագնաց Ալի ալ Թավադին Թուրքիայում հանդիպել է Արաղչիի հետ և նրան տեղեկացրել Թրամփի ու Վենսի հետ բանակցությունների մասին։ Նրանք նաև քննարկել են դիվանագիտական փակուղուց դուրս գալու ուղիները, հայտնել է հանդիպման ընթացքին ծանոթ մի դիվանագետ։

Այս շաբաթվա սկզբին իրանական տեխնիկական պատվիրակությունն այցելել է Դոհա՝ խորհրդակցությունները շարունակելու համար։ Ինքը՝ Արաղչին, եղել է Պակիստանում և Օմանում, որտեղ քննարկել է հակամարտության դիվանագիտական կարգավորումը։ Օմանում նա նաև հանդիպել է ալ Թավադիի հետ։

Չնայած մի շարք հանդիպումներին և հեռախոսային բանակցություններին՝ պայմանավորվածությունների ձեռքբերման հարցում էական առաջընթաց դեռ չի գրանցվել, նշում են Axios-ի աղբյուրները։