նախընտրելի դարձնել
Փետրվարի 19-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դիմել է համաքաղաքացիներին: Դրանում նա հայտարարեց նոր Սահմանադրության ընդունման անհրաժեշտության մասին։ Ինչպես և սպասվում էր, այս թեման դարձավ ներհայկական քննարկման հիմնական թեման։ Նկատի ունենալով, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտությունն ամբողջությամբ լուծված չէ (փակվել է միայն ղարաբաղյան գեշտալտը, բայց դրանով չի սպառվում ամբողջ առճակատումը), Փաշինյանի նախաձեռնությունը գրավել է արտաքին դիտորդների հետաքրքրությունը։ Դրա մասին սոցցանցերում գրել է ռուսաստանցի քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը։
«Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխության անհրաժեշտության մասին Փաշինյանը պարբերաբար խոսում է իշխանության գալու պահից ի վեր։ Բայց նրա ծրագրերն այնքան էլ կոնկրետ չէին, որքան հիմա։ Ըստ հանրապետության արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանի՝ դեպի նախագահական մոդելի անցում նախատեսված չէ։ Եվ առհասարակ, Փաշինյանի նախագիծը զուտ իրավական նախաձեռնություն չի հիշեցնում: Իրավիճակն, անշուշտ, ավելի է սրում այն փաստը, որ Երևանին Բաքվից խիստ շտապեցնում են սահմանադրական բարեփոխումներ անցկացնել։ Ադրբեջանական կողմը ցանկանում է հարևան երկրի իրավական դաշտից ամբողջությամբ վերացնել 1990 թվականի Անկախության հռչակագիրը, որը ազդարարում էր այն ժամանակվա Հայկական ԽՍՀ-ի և ԼՂԻՄ-ի համատեղ ինքնորոշումը։
Իր նախաձեռնությամբ Փաշինյանն, ըստ էության, հայկական ազգային նախագծի «վերաբեռնավորում» է ծրագրում: Նա Սահմանադրությունը տեսնում է որպես «պետական ժողովրդի», այլ ոչ թե սփռված էթնիկ խմբի հիմնական օրենք։ Այսպիսով, «Իրական Հայաստանում», որն այդքան ակտիվորեն քարոզում է վարչապետը, Սփյուռքն էական դեր չի խաղա։ Միաժամանակ հարևանների նկատմամբ տարածքային պահանջները, ինչպես նաև «աշխարհաքաղաքական մաքսիմալիզմը» կբացառվեն: Փաշինյանը ներկայացրեց «իրական Հայաստանի» իր 14 կետերը:
Արժե ուշադրություն դարձնել, որ «պետություն» բառը, թերևս, դրանցում ամենամեջբերվող բառն է։ Խոսքը Փաշինյան ազատականի մասին է. «Հայրենիքը պետությունն է՝ եթե սիրում ես հայրենիքը, ամրացրու պետությունը»: Այստեղից են սկսվում փաշինյանական «կետերը»: «Իրական Հայաստանի այս գաղափարախոսությունը հայրենիքը նույնացնում է միջազգայնորեն ճանաչված պետության՝ Հայաստանի Հանրապետության, իսկ հայրենասիրությունը՝ այդ պետության շահերի, նրանում գործող իրավունքների ու պարտավորությունների համակարգի հետ», -արձանագրում է Փաշինյանը։
«Ազգը, ըստ այդմ, էթնիկ ընդհանրություն ունեցող հավաքականությունն է, որը կապված չէ քաղաքական ընդհանուր իրավունակությամբ, իսկ ժողովուրդը քաղաքական իրավունակությամբ օժտված հավաքականությունն է, որն ունի ընդհանուր քաղաքացիություն»: Այս կետն ասես էթնոքաղաքական գիտության դասախոսությունից հատված լինի։ Սակայն Փաշինյանի խնդիրը ոչ թե ակադեմիական, այլ քաղաքական նախագիծ իրականացումն է: Եվ ենթադրվում է, որ այն պետք է կենտրոնանա ոչ թե հայության, այլ Հայաստանի վրա։ Սա, թերևս, բարեփոխումների առանցքային գաղափարն է։ Հայաստանի ներսում, առանց սփյուռքի հեղինակություններին և պատմական տրավմաներին ապավինելու, մենք պետություն ենք կառուցելու։ Շատ առումներով մենք տեսնում ենք ազգային-պետականաշինության նախկին ավանդույթի արմատական խզում, որը դժվար է առանձնացնել թե՛ սփյուռքահայության պատմությունից, թե՛ նրա պետականազուրկ ժամանակաշրջանից։
Կհաջողի՞ արդյոք Փաշինյանը այս հավակնոտ նախագծում, ցույց կտա ժամանակը։ Նրա ընդդիմախոսներն արդեն հանդես են եկել «Իրական Հայաստանի» առնչությամբ կոշտ գնահատականներով։ Նշել են նաև վարչապետի վարկանիշի անկումը և բարեփոխումներն օգտագործելու տեխնոլոգիական փորձերը՝ հնարավոր ընտրությունները ավելի վաղ ժամկետով տեղափոխելու և իշխող քաղաքական ուժի իշխանության մնալը երկարացնելու համար։ Սակայն մինչ այժմ Փաշինյանին քննադատողները այնքան էլ հաջող և արդյունավետ չեն եղել նրա նախկին նախաձեռնությունների դեմ պայքարում»,- գրել է Մարկեդոնովը։
