Նախընտրելի
Գյուղատնտեսությունում ՀՆԱ խնդիրը մանրամասն հետազոտման կարիք ունի: Այդ մասին NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտարարել է Հայաստանի Գյուղատնտեսության նախարարության գյուղատնտեսության զարգացման ծրագրերի կառավարման վարչության ղեկավար Հրաչյա Ծպնեցյանը:
Խնդիրն այն է, որ Հայաստանում գյուղատնտեսական արտադրության մեծ մասը տրամադրում են անհատ գյուղացիները, որոնց ապրանքաշրջանառությունը չի գերազանցում ԱԱՀ - ի շեմը: Այդ իսկ պատճառով ընկերությունները, որոնք գնում են նրանց արտադրանքը (պահածոների, գինեգործական, կաթնամթերքի եւ այլն) չեն կարող պատրաստի արտադրանքի դուրս գրել ԱԱՀ (օրինակ պանրի ԱԱՀ-ից դուրս չի գրվում կաթի համամասնությունը, հացի դեպքում՝ ցորենի մասնաբաժինը եւ այլն): Եթե հումքը ձեռք է բերվում գործարարներից (հիմնականում ներմուծողներ), ապա կանոնների համաձայն ԱԱՀ -ն կարելի է վերագրել գործարքին:
Այդ պատճառով ֆերմերների աշխատանքը դառնում է անշահավետ: Նախապատվությունը տրվում է ներկրողներին, եթե նրանք առաջարկում են իրենց ապրանքների դիմաց նույն կամ նույնիսկ մի փոքր ավել գումար: Օրինակ, ներմուծված եգիպտացորենը, որը գնում է հավաբուծական ընկերությունները, մեկ տոննայի դիմաց արժե մոտ 120 հազար դրամ (մոտ 300 դոլար), ներմուծման ժամանակ՝ 140000 դրամ: Բայց քանի որ ներմուծողին կարող է վերագրել գործարքների ԱԱՀ , նրանց հետ աշխատանքը դառնում է շահավետ:
Գյուղատնտեսությունը սկսվեց ենթարկվել ԱԱՀ-ի 2009-ից սկսած, սակայն այն ֆերմերները, որոնց եկամուտը տարեկան 58.35 մլն դրամը չի գերազանցում, շարունակում են այն չվճարել: Խնդիրն այն է, որ դե ֆակտո նրանց փոխարեն վճարում է բիզնեսը, որը բնավ է դրան տրամադրված չէ:
Այդ պատճառով, տեղացի գործարարները, որքան հնարավոր է, տեղական հումք չեն ձեռք բերում՝ ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Լեռնային Ղարաբաղում: Խնդիրը հատկապես սուր է ցորենի դեպքում, քանի որ տեղականը կարելի է փոխարինել ներմուծվողով: Փոքր-ինչ ավելի բարենպաստ իրավիճակ է մրգերի եւ բանջարեղենի դեպքում, քանի որ ներմուծել տեխնիկական (եւ, հետեւաբար, ավելի էժան) միրգ- բանջարեղեն ֆինանսապես իրեն չի արդարացնում:
Այնուամենայնիվ, տեղական հացահատիկ արտադրողների համար խնդիրը շարունակում է սուր մնալ, եւ, ինչպես հայտարարել է Գ. Ծպնեցյանը, Գյուղատնտեսության նախարարությունը ջանքեր կգործադրի, որպեսզի խնդրի համար լուծում գտնի:
