32 տարեկանում Ալեքսանդր Մակեդոնացին նվաճեց կայսրություն, որը ձգվում էր Բալկաններից մինչեւ ժամանակակից Պակիստան, ինչը նրան դարձրեց Հին աշխարհի ամենամեծ կայսրություններից մեկի տիրակալը։ Չնայած նրա հաջողությանը եւ փառքին՝ այսօր անհնար է հարգանքի տուրք մատուցել նրան, քանի որ նրա վերջին ամփոփատեղին մնում է առեղծված։

Մակեդոնացին մահացավ Բաբելոնում մ.թ.ա. 323 թվականին, եւ շուտով նրա կայսրությունը փլուզվեց, քանի որ նրա գեներալներն ու պաշտոնյաները պայքարում էին վերահսկողության համար: Նրա հրամանատարներից մեկը՝ Պտղոմեոսը, վերահսկողություն ձեռք բերեց Ալեքսանդր Մակեդոնացու մարմնի վրա եւ մ.թ.ա. 321 թվականին այն բերեց եգիպտական Մեմֆիս, գրում է եգիպտագետ Քրիս Նաունթոնը իր «Եգիպտոսի կորած դամբարանների որոնումներով» վերնագրով գրքում։

Պատմական գրառումները վկայում են, որ Ալեքսանդր Մակեդոնացու մարմինը, հավանաբար, պահվել է Մեմֆիսում (Կահիրեի մոտակայքում գտնվող հնագույն քաղաք) մինչեւ Ալեքսանդրիայում դամբարան կառուցելը եւ նրա մարմինը գերեզման տեղափոխելը: Անհասկանալի է, թե երբ է դա տեղի ունեցել, բայց դա կարող էր տեւել մի քանի տասնամյակ, գրում է Նաունթոնը: Պատմական գրառումները ցույց են տալիս, որ մ.թ.ա. երրորդ դարի վերջին Ալեքսանդրիայում կառուցվել է Ալեքսանդրի մեկ այլ դամբարան, որը հայտնի է որպես «Սեմա» կամ «Սոմա», եւ դա, ըստ երեւույթին, նրա վերջին դամբարանն էր։

Այնուամենայնիվ, անհասկանալի է մնում, թե կոնկրետ որտեղ է գտնվում նրա վերջին գերեզմանը:

«Գերեզմանի գտնվելու վայրը այժմ կարող է ջրի տակ լինել։ Հին հույն պատմաբան Ստրաբոնը նշում է, որ այն գտնվում էր «պալատների շրջանում», որի մի մասն այժմ, անշուշտ, ջրի տակ է»,-ասում է Նաունթոնը Live Science-ին տված հարցազրույցում։

Նաունթոնը Live Science-ին ասել է, որ մեծ հավանականություն կա, որ Ալեքսանդր Մակեդոնացու գերեզմանը չի գտնվի:

«Դարեր շարունակ մարդածին եւ բնական ավերածությունները եւ ժամանակակից քաղաքի առկայությունը, որն այժմ ամբողջությամբ ծածկում է հնագույնը, հավանաբար ապահովել են դա»,-ասել է նա։ Նույնիսկ եթե գերեզմանի մնացորդները գտնվեն, հնարավոր է, որ անհնար լինի գերեզմանը ճանաչել որպես Ալեքսանդր Մակեդոնացու դամբարան, հավելել է նա։

Չնայած նրա վերջին գերեզմանի գտնվելու վայրն անհայտ է, կան երկու պահպանված վայրեր, որտեղ, հնարավոր է, որ Ալեքսանդր Մակեդոնացու մարմինը որոշ ժամանակ գտնվել է: Դրանցից մեկը գտնվում է Արեւելյան Ալեքսանդրիայում, որը հայտնի է որպես «ալեբաստրյան դամբարան»։ Ըստ ամենայնի, այն թվագրվում է մոտավորապես մ.թ.ա. երրորդ դարով, եւ դրա դիզայնի որոշ մանրամասներ նման են Մակեդոնիայի այլ հնագույն դամբարաններին:

Բացի այդ, այստեղ է գտնվում սարկոֆագը, որը կառուցվել է փարավոն Նեկտանեբո II-ի համար, որը ստիպված էր փախչել Եգիպտոսից մ.թ.ա. մոտ 343 թվականին, երբ պարսիկները ներխուժեցին: Հին լեգենդ կա, որ այն որոշ ժամանակ պահել է Ալեքսանդրի մարմինը, հնարավոր է, այն բանից հետո, երբ այն առաջին անգամ Բաբելոնից բերվել է Մեմֆիս։ Այժմ այն գտնվում է Լոնդոնում Բրիտանական թանգարանում։