նախընտրելի դարձնել
Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) հինգ կառավարությունների կոչ է արել երեք ամսվա ընթացքում տեղեկատվություն տրամադրել լրտեսող ծրագրերի օգտագործման վերաբերյալ և ամբողջությամբ հետաքննել չարաշահումների բոլոր դեպքերը։ Կոչը գալիս է աճող ապացույցների ֆոնին, որ լրտեսող ծրագրերն անօրինական նպատակներով օգտագործվել են Եվրոպայի խորհրդի անդամ մի քանի երկրների կողմից:
Հաստատելով Pegasus-ի և նմանատիպ լրտեսող ծրագրերի և կառավարական գաղտնի հսկողության մասին բանաձևը, Վեհաժողովը կոչ է արել Լեհաստանին, Հունգարիային, Հունաստանին, Իսպանիային և Ադրբեջանին անհապաղ և ամբողջությամբ հետաքննել լրտեսող ծրագրերի չարաշահման բոլոր դեպքերը, պատժամիջոցներ կիրառել իրենց հայտնաբերած խախտումների նկատմամբ և փոխհատուցում տրամադրել զոհերին:
Բանաձևը, որը հիմնված է Պիտեր Օմցիգտի զեկույցի վրա, նաև կոչ է անում անդամ մյուս երկրներին, որոնք, ըստ երևույթին, ձեռք են բերել կամ օգտագործել Pegasus-ը, այդ թվում՝ Գերմանիան, Բելգիան, Լյուքսեմբուրգը և Նիդեռլանդները, երեք ամսվա ընթացքում պարզաբանել, թե ինչպես են օգտագործում այն և ինչպիսին են վերահսկելու մեխանիզմները:
Բանաձևում նշվում է, որ հետագա հետաքննական զեկույցները, այդ թվում՝ Տորոնտոյի համալսարանի CitizenLab-ից, պարզել են, որ Եվրոպայի խորհրդի անդամ մի քանի երկրների կառավարություններ ձեռք են բերել և օգտագործել Pegasus-ը իրենց քաղաքացիներին թիրախավորված հսկելու համար: Հայտնի է, որ Pegasus-ը վաճառվել է ԵՄ առնվազն 14 երկրների, այդ թվում՝ Բելգիային, Գերմանիային (փոփոխված տարբերակով), Հունգարիային, Լյուքսեմբուրգին, Նիդեռլանդներին, Լեհաստանին և Իսպանիային։ Հզոր ապացույցներ կան, որ Ադրբեջանը նույնպես օգտագործել է դա, այդ թվում՝ Հայաստանի հետ հակամարտության ժամանակ։ Մյուս անդամ երկրները ձեռք են բերել կամ օգտագործել նմանատիպ լրտեսող ծրագրեր, ինչպիսիք են Candiru-ն և Predator-ը:
Վեհաժողովը նշում է, որ, ըստ Project Pegasus-ի բացահայտումների, Ադրբեջանը նաև օգտագործել է Pegasus-ը, այդ թվում՝ լրագրողների, անկախ լրատվամիջոցների սեփականատերերի և քաղաքացիական հասարակության ակտիվիստների դեմ: Վերջին զեկույցները ցույց են տալիս, որ ծրագրակազմն օգտագործվել է (Ադրբեջանի կողմից)՝ կապված հայ-ադրբեջանական հակամարտության հետ Հայաստանում աշխատող 12 անձանց, այդ թվում՝ Հայաստանի պետական պաշտոնյայի նկատմամբ, որը կարծես անդրազգային նպատակային հսկողության օրինակ է:
Վեհաժողովը հայտարարել է, որ քաղաքական հակառակորդների, պետական պաշտոնյաների, լրագրողների, իրավապաշտպանների և քաղաքացիական հասարակության գաղտնի հսկողությունը Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայում թվարկվածներից տարբեր նպատակներով, ինչպիսիք են հանցագործության կանխարգելումը կամ ազգային անվտանգության պաշտպանությունը, կլինի համաձայնագրի ակնհայտ խախտում։
Պետությունները պետք է ձեռնպահ մնան նման լրտեսող ծրագրերից, քանի դեռ իրենց օրենքները և գաղտնի հսկողության պրակտիկան չեն համապատասխանում Կոնվենցիային և այլ միջազգային չափանիշներին: Ամեն դեպքում, նրանք պետք է այն օգտագործեն միայն «բացառիկ իրավիճակներում՝ որպես վերջին միջոց», - նշել է Վեհաժողովը: Նրանք նաև պետք է խուսափեն այն արտահանելուց այն երկրներ, որտեղ կա զգալի ռիսկ, որ այն կարող է օգտագործվել բռնաճնշումների կամ մարդու իրավունքների ոտնահարման համար:
Խորհրդարանականները նաև տեղեկություն են խնդրել Իսրայելից՝ ԵԽԽՎ դիտորդ պետությունից, իր երաշխիքների մասին, որ Pegasus-ը, որը վաճառվում է իսրայելական ընկերության կողմից, չի արտահանվում այն երկրներ, որտեղ ծրագիրը կարող է օգտագործվել մարդու իրավունքները ոտնահարելու համար: Մարոկկոյին՝ ԵԽԽՎ-ի ժողովրդավարության գործընկեր պետությունը, որը ենթադրաբար օգտագործել է Pegasus-ը Իսպանիայում, նույնպես խնդրել են տեղեկություններ տրամադրել դրա օգտագործման վերաբերյալ և հետաքննել այն:
