նախընտրելի դարձնել
Թուրքիայի մարտերում փորձարկված Bayraktar TB2 մարտական անօդաչու թռչող սարքը ամրապնդել է հեղինակությունը 2022 թվականի գարնանից ի վեր, երբ ուկրաինական ուժերը սկսեցին օգտագործել այն ռուսական ուժերի դեմ՝ իր կործանարար ազդեցության համար։«Սակայն վերջին օրերին Թուրքիան կրկին ցույց տվեց, որ իր TB2-ը կարող է սպառնալ ԱՄՆ-ի և նրա գործընկերների շահերին, հատկապես Մերձավոր Արևելքում, որտեղ Անկարան և Վաշինգտոնը տարբեր տեսակետներ և նպատակներ ունեն տարածաշրջանում որոշ հակամարտությունների վերաբերյալ»,-գրում է Insider-ը։
Անօդաչու թռչող սարքի մշակողը նշել է, որ Ուկրաինայում պատերազմի սկզբում TB2-ի հաջողությունը նշանակում է, որ «ամբողջ աշխարհը» դարձել է TB2-ի գնորդ, և դրա արտահանման հաջողությունն անհերքելի է։ Ընկերության անօդաչու թռչող սարքերի սպառումն աճում է. 2023 թվականի դրությամբ առնվազն 30 երկիր պատվիրել է անօդաչու թռչող սարքը։
Ռուս զինվորականները կարողացան դիմակայել TB2-ին։ ՀՕՊ-ի և ռադիոէլեկտրոնային պատերազմի համակարգերի օգտագործման ճշգրտումները հնարավորություն են տվել նրանց ոչնչացնել ուկրաինական TB2-ների արսենալի առնվազն մեկ երրորդը, սակայն վերջին կադրերը, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես է TB2-ը թիրախավորում է ռուսական ցամաքային և ռազմածովային ուժերը, ընդգծում են անօդաչու թռչող սարքի շարունակական օգտակարությունը Ուկրաինայի համար:
ԱՄՆ-ն, անկասկած, աջակցում է Ուկրաինային թուրքական անօդաչու թռչող սարքերի վաճառքին և ողջունում է ռուսական ուժերի դեմ TB2-ի հաջողությունը:
Մյուս կողմից Վաշինգտոնը մտահոգություններ ուներ այլ երկրների վերաբերյալ, որոնց Թուրքիան վաճառել է TB2-ը։ Օրինակ՝ Անկարան TB2-ներ է մատակարարել Ադրբեջանին, որն օգտագործել է դրանք Լեռնային Ղարաբաղում հայկական ուժերի դեմ 2020 թվականին։ 2021 թվականին ԱՄՆ-ն դժգոհություն հայտնեց Թուրքիայի կողմից Եթովպիային TB2 անօդաչու թռչող սարքերի վաճառքի վերաբերյալ ՝ Տիգրայի պատերազմի ժամանակ։
Թուրքիան և ԱՄՆ-ն նաև բազմիցս բախվել են Սիրիայի հյուսիս-արևելքում, որտեղ թուրքական անօդաչու թռչող սարքերը բազմիցս հարձակվել են ԻՊ-ի դեմ պայքարում ԱՄՆ-ի առաջատար տեղական գործընկերոջ՝ քրդերի գլխավորած Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի վրա:
Թեև Անկարայի անօդաչու թռչող սարքերի կիրառումը Սիրիայում նորություն չէ, այն ակտիվացել է վերջին շաբաթներին: Հոկտեմբերի 1-ին Անկարայում մահապարտ ահաբեկչի պայթյունից հետո, որի պատասխանատվությունը ստանձնեց Քրդական բանվորական կուսակցությունը, Թուրքիան ուժեղացրեց իր հարվածները Սիրիայի հյուսիս-արևելքում՝ վնասելով տարածաշրջանի նավթի և էլեկտրաէներգիայի օբյեկտների մոտ կեսը և անջատեց տուժած բնակիչների էլեկտրաէներգիան:
Հոկտեմբերի 5-ին թուրքական անօդաչու թռչող սարքը, որը ռմբակոծում էր քրդական թիրախները, թռավ ամերիկյան զորքերի մոտ 500 յարդ հեռավորության վրա Հասաքայի մոտ գտնվող «ԱՄՆ-ի հայտարարված արգելված տարածքում»:
TB2-ը համարվել է սպառնալիք և խոցվել է ամերիկյան F-16-ի կողմից, թեև Պենտագոնը նշել է, որ ԱՄՆ-ն «ոչ մի ցուցում» չունի, որ այն թիրախավորել էր ամերիկյան զորքերը:
Թուրքիան ի սկզբանե հերքում էր, որ անօդաչու թռչող սարքը պատկանում է իր բանակին, սակայն Թուրքիայի ԱԳՆ-ն ավելի ուշ հաստատեց անօդաչու թռչող սարքի կորուստը «երրորդ կողմերի հետ հակամարտությունների կարգավորման մեխանիզմի տարբեր տեխնիկական գնահատականների պատճառով»:
Հայտարարությունն ակնհայտորեն վերաբերում էր ԱՄՆ-ին, քանի որ թուրքական զինուժը Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի հետ առանձին դեէսկալացիայի մեխանիզմներ ունի և իրենք պետք է առնվազն այդ կողմերից մեկից կանաչ լույս ստանան՝ Սիրիայում խոշոր գործողություններ սկսելուց առաջ:
ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Լլոյդ Օսթինը միջադեպից հետո զրուցել է իր թուրք գործընկերոջ հետ և «վերահաստատել, որ Միացյալ Նահանգները մնում է Սիրիայում բացառապես ԻՊ-ին հաղթելու արշավին աջակցելու համար»։ Օսթինը ընդգծել է Միացյալ Նահանգների և Թուրքիայի միջև սերտ համակարգման կարևորությունը՝ կանխելու համար ԱՄՆ-ի ուժերի կամ համաշխարհային կոալիցիայի առաքելությանն ուղղված ցանկացած վտանգը։
«Անսովոր և արտառոց սպառնալիք»
Չնայած նման հաշտարար հայտարարություններին, ԱՄՆ-ն ասել է, որ Թուրքիայի հարձակումները, ներառյալ նրա ներկայիս արշավը, ուղղակիորեն ազդում են ԻՊ-ի դեմ գործողությունների վրա:
Հոկտեմբերի 12-ին նախագահ Ջո Բայդենը երկարաձգել է Սիրիայում արտակարգ դրության ռեժիմը: Երկարաձգման մասին հայտարարության մեջ Բայդենը վկայակոչել է թուրքական կառավարության «գործողությունները՝ ռազմական հարձակում իրականացնելու համար Սիրիայի հյուսիս-արևելքում», որոնք «խաթարում են Իրաքում եւ ՍԻրիայում «Իսլամական պետությանը» ոչնչացնելու արշավը, վտանգի են ենթարկում խաղաղ բնակիչներին, ինչը հետագայում սպառնում է խաթարել խաղաղությունը, անվտանգությունը և կայունությունը տարածաշրջանում»: Բայդենն ասել է, որ այս գործողությունները «անսովոր և արտառոց վտանգ են ներկայացնում Միացյալ Նահանգների ազգային անվտանգության և արտաքին քաղաքականության համար»:
ԱՄՆ կառավարությունը հաճախ փորձում է մոբիլիզացնել միջազգային աջակցությունն Ուկրաինային և, անկասկած, ողջունում է թուրքական TB2-ների ավելացումը Կիևի զինանոցում: Մինչդեռ այսօրվա Մերձավոր Արևելքում, որտեղ հաճախակի են տարաձայնությունները Թուրքիայի և ՆԱՏՕ-ի նրա դաշնակիցների միջև, նույն անօդաչու թռչող սարքը խոչընդոտ կամ նույնիսկ սպառնալիք է համարվում ԻՊ-ի դեմ պայքարում ԱՄՆ-ի շարունակական ջանքերին:
