Գիտնականները հետազոտություն են անցկացրել, որի ընթացքում առաջ են քաշել նոր մեկնաբանություն՝ կապված հնագույն հունական հոգեակտիվ (պսիխոակտիվ) ծեսերի բնույթի հետ։

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Communications Biology հանդեսում։

Խոսքը գնում է հայտնի Էլեվսինյան միստերիաների մասին՝ գաղտնի կրոնական ծեսերի, որոնք անցկացվել են գրեթե երկու հազարամյակներ Էլեվսին քաղաքում՝ Աթենքի մոտակայքում։

Այս ծեսերը նվիրված էին Դեմետրի և Պերսեֆոնեի աստվածուհիներին և խոստանում էին մասնակիցներին հատուկ հոգևոր փորձ, որը կապված էր մահվան և վերածննդի գաղափարների հետ։

Ծեսի կենտրոնական տարրը կիկեոն անվամբ ըմպելիքն էր։ Հին աղբյուրները այն նկարագրում են որպես վարսակի և մենթայի խառնուրդ, սակայն գիտնականները երկար տարիներ ենթադրում էին, որ դրա մեջ կարող էին լինել հոգեակտիվ բաղադրիչներ։ Նոր աշխատանքը ենթադրում է, որ քահանայուհիները գիտակցաբար կարող էին օգտագործել սերմերի վրա աճող սաղմնաշիշ շիթը (սպորնյա), որը հայտնի է նրանով, որ պարունակում է ալկալոիդներ, քիմիապես հարազատ ԼՍԴ-ին, և կարող է առաջացնել փոփոխված գիտակցության վիճակներ՝ ներառյալ պայծառ տեսողական և միստիկ փորձառություններ։

Հետազոտության հեղինակները ենթադրում են, որ հին քահանայուհիները կարող էին վերահսկել վարակված սերմերի մշակման գործընթացը, նվազեցնելով թունավորությունը և ուժեղացնելով ցանկալի հոգեակտիվ ազդեցությունը։ Սա ենթադրում է, որ նրանք ունեցել են փորձառական գիտելիքներ ֆերմենտացիայի և սաղմնաշիշ շիթի հատկությունների մասին։ Նման պրակտիկան պահանջում էր ճշգրիտ չափաբաժին, քանի որ բարձր կոնցենտրացիայում սպորնյան կարող է վտանգավոր լինել կյանքի համար։

Եթե ենթադրությունը հաստատվի, դա կդառնա հազվագյուտ օրինակ այն մասին, որ բնական քիմիան նպատակային օգտագործվել է կրոնական նպատակներով՝ ժամանակակից ֆարմակոլոգիայի զարգացմանց շատ առաջ։ Էլեվսինյան միստերիաները համարվել են հնագույն աշխարհի ամենակարևոր պաշտամունքներից մեկը, և դրանց մասնակցել են ինչպես հասարակ քաղաքացիները, այնպես էլ հայտնի փիլիսոփաներ և պետական գործիչներ։ Սակայն տեղի ունեցածի մանրամասները խիստ պահպանված էին, այդ պատճառով այսօր հնագիտական և քիմիական տվյալները դառնում են բանալին՝ բացահայտելու, թե կոնկրետ ինչպիսի փորձառություններն են հիմքում այդ հնագույն հոգևոր փորձի։