նախընտրելի դարձնել
2022 թվականին Տոնգա հրաբխի ժայթքումը առաջացրել է առնվազն 100 տարվա ընթացքում ամենահզոր բնական պայթյունը։ Այս մասին հայտնում է Մայամիի համալսարանը։ 2022 թվականի հունվարի 15-ին տեղի է ունեցել Հունգա-Տոնգա-Հունգա-Հաապայ հրաբխի ժայթքում, որը գտնվում է Տոնգա երկրում (Պոլինեզիա)։ Այս ժայթքումը դարձել է ամենահզորը 21-րդ դարում, ընդ որում, մոխրի սյունը հասել է ստրատոսֆերա եւ բարձրացել 58 կիլոմետր բարձրության վրա, դրա հետ միասին ստրատոսֆերա է նետվել 146 տերագրամ (տրիլիոն գրամ) ջուր։ Ժայթքման հետեւանքով առաջացած մթնոլորտային տատանումները հասել են Մոսկվա եւ մի քանի անգամ շրջանցել երկիրը։ Այժմ Սեմ Պուրկիսը եւ նրա գործընկերները որոշել են չափել դրա ճշգրիտ հզորությունը: Դա անելու համար նրանք օգտագործել են արբանյակային պատկերների համադրություն՝ «առաջ եւ հետո», անօդաչու սարքերի քարտեզագրում եւ դաշտային դիտարկումներ, որոնք իրականացրել են Օքլենդի համալսարանի գիտնականները:
Արդյունքները ցույց են տվել, թե ինչպես է տարածաշրջանում ծանծաղ հատակի բարդ ձեւը գործում որպես ցածր արագությամբ ալիքային ծուղակ, որը նախնական պայթյունից մեկ րոպե անց առաջացրել է ցունամի մինչեւ 85 մետր բարձրությամբ ալիքներով: Գիտնականները նաեւ կառուցել են պայթյունի եւ դրան հաջորդած ցունամիի դինամիկ 3D մոդել: Ժայթքման հզորությունը մոտավորապես եղել է տրոտիլային համարժեքով 15 մեգատոն, եւ այս պարամետրով այն մրցում էր 1883 թվականի Կրակատաուի ժայթքման հետ, որի հետեւանքով զոհվեց ավելի քան 36 000 մարդ:
