Ամեն տարի փետրվարի 19-ին Հայաստանը, կարծես, մի փոքր ավելի լուսավոր է դառնում։ Այդ օրն այստեղ նշում են ամենաբարի և ջերմ տոներից մեկը՝ Գիրք նվիրելու օրը, որը համընկնում է «ամենայն հայոց բանաստեղծ» Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրվա հետ։ Այս մասին գրում է Euronews-ը։

Փետրվարի 19-ը Հայաստանում պարզապես ամսաթիվ չէ օրացույցում։ Այդ օրն այստեղ նշում են ամենալուսավոր տոներից մեկը՝ Գիրք նվիրելու օրը։

Այդ օրը մարդիկ փողոց են դուրս գալիս գրքերով՝ դրանք նվիրելու նրանց, ում սիրում են, հարգում կամ նույնիսկ առաջին անգամ են տեսնում։ Սա մի տոն է, որտեղ չկա պաթոս, բայց կա շատ մարդկային ջերմություն։ Այն ապրում է մարդկանց ժպիտներում, մեկնված գրքերում, գրապահարանների մոտ կարճ զրույցներում։ Այդ օրը կարելի է տեսնել, թե ինչպես է աշակերտը գիրք նվիրում անցորդին, երիտասարդը՝ բանաստեղծությունների հատորյակը կանգառում սպասող տարեց կնոջը, իսկ անծանոթները փոխանակում են իրենց սիրելի վեպերը՝ կարծես հին գաղտնիքներ։

Հայաստանում անկեղծորեն հավատում են՝ սրտանց նվիրված գիրքն անպայման կգտնի իր տիրոջը։

Ամսաթվի ընտրությունը պատահական չէ։ Փետրվարի 19-ին է ծնվել Հովհաննես Թումանյանը՝ մարդ, ում անվանում են ամենայն հայոց բանաստեղծ։ Սա պարզապես գեղեցիկ տիտղոս չէ. այն արտացոլում է, թե որքան խորն է Թումանյանն արմատավորված հայ մշակույթում և գիտակցության մեջ։

Ծնվել է Դսեղ գյուղում՝ քահանայի ընտանիքում, վաղ է սկսել գրել, աշխատակցել է թերթերին, իսկ ավելի ուշ հիմնել է «Վերնատուն» գրական խմբակը, որը միավորել է ժամանակի լավագույն բանաստեղծներին ու նկարիչներին։ Նրա ստեղծագործությունները՝ «Անուշը», «Մարոն», «Լոռեցի Սաքոն», «Շունն ու կատուն», «Սասունցի Դավիթ» էպոսի մշակումը, վաղուց դարձել են հայկական բանահյուսության մասը, թեև գրվել են մեկ մարդու գրչով։

Թումանյանն ապրել է իր ժողովրդի հոգսերով լի կյանքով՝ Ցեղասպանության տարիներին օգնել է գաղթականներին, հանդես է եկել հանուն խաղաղության, աջակցել երիտասարդ գրողներին։ Նրա անունով են կոչվում փողոցներ ու դպրոցներ, կանգնեցվում են հուշարձաններ, իսկ նրա դիմանկարը զարդարում է 5000 դրամանոց թղթադրամը։

Հենց այդ պատճառով նրա ծննդյան օրը դարձել է գիրք նվիրելու օր. մարդիկ միմյանց գրքեր են նվիրում նույնքան առատաձեռնորեն, որքան նա էր նվիրում իր խոսքը։

Թվային տեխնոլոգիաների դարաշրջանում, երբ ցանկացած գիրք կարելի է ներբեռնել վայրկյանների ընթացքում, թղթե հրատարակություններ նվիրելու ավանդույթը հատկապես հուզիչ է թվում։ Հայաստանում համոզված են՝ ձեռքից ձեռք փոխանցվող գիրքն իր մեջ ջերմություն է կրում, որը չի փոխարինի ոչ մի էկրան։

Փետրվարի 19-ին ողջ երկրում զարմանալի բան է տեղի ունենում։ Մարդիկ փողոց են դուրս գալիս գրքերով՝ կարծես բարության փոքրիկ պատգամներով։ Ծնողները երեխաներին նվիրում են առաջին հեքիաթները, ընկերները փոխանակում են սիրելի վեպերը, գործընկերները միմյանց բանաստեղծությունների ժողովածուներ են բերում։ Երբեմն գիրքը հայտնվում է բոլորովին անծանոթ մարդու ձեռքում, և հենց դրանում է տոնի առանձնահատուկ կախարդանքը։

Հայաստանի ազգային գրադարանն այդ օրը դառնում է գրքասերների իրական տուն։ Այստեղ անցկացվում է տոնավաճառ, գործում է «Նվիրատվության» դարակը, որտեղից յուրաքանչյուրը կարող է անվճար գիրք վերցնել, իսկ գրադարանն ինքն է նոր հրատարակություններ նվիրում ընթերցողներին։ Մարդիկ գալիս են ընտանիքներով, ընտրում գրքեր, կիսվում տպավորություններով, իսկ գրադարանավարներն օգնում են գտնել որևէ առանձնահատուկ բան։

Թանգարանները ևս պատրաստում են հագեցած ծրագրեր։ Թումանյանի տուն-թանգարանում ներկայացնում են նրա անձնական գրադարանի թվայնացված գրքերը, ցուցադրում Սայաթ-Նովայի հազվագյուտ հրատարակությունները, իսկ շատ թանգարաններում ու գրախանութներում կազմակերպում են հանդիպումներ գրողների հետ։

Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում բացվում են գրքի ձևավորման արվեստին նվիրված ցուցահանդեսներ և անցկացվում մարմարյա կազմարարության վարպետության դասեր։

Թումանյանի հայրենի Դսեղում աշակերտները ներկայացումներ են բեմադրում բանաստեղծի հուշարձանի մոտ։ Դեմիրճյանի, Կապուտիկյանի, Բակունցի, Պռոշյանի, Աբովյանի, Իսահակյանի և Սպենդիարյանի տուն-թանգարաններում անցկացվում են գրական երեկոներ, շնորհանդեսներ և ստեղծագործական հանդիպումներ։

Ողջ օրը Հայաստանն ապրում է գրքի ռիթմով։

Հայաստանում ասում են. «Նվիրված գիրքը փոքրիկ լույս է, որը թողնում ես ինչ-որ մեկի հոգում»։ Եվ փետրվարի 19-ին ողջ երկրով մեկ հազարավոր այսպիսի լույսեր են բռնկվում՝ ձեռքերում, տներում և սրտերում։

Սա մի տոն է, որը ցանկանում ես կիսել ողջ աշխարհի հետ։