Նախընտրելի
Կանադան պաշտոնապես դիմում է ներկայացրել ճգնաժամերին ավելի արագ արձագանքելու նպատակով ստեղծված Միացյալ արշավախմբային ուժերին (JEF) անդամակցելու համար՝ Մեծ Բրիտանիայի գլխավորած եվրոպական և ՆԱՏՕ-ի այլ երկրների միավորմանը, հայտնում է CBC հեռուստաալիքը։
Այդ որոշման մասին չորեքշաբթի հայտարարել է Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին՝ իր բրիտանացի գործընկեր Էնդի Բերնհեմի հետ հանդիպման ընթացքում։ Քարնին JEF-ը անվանել է «կարևոր նախաձեռնություն» և նշել երկու երկրների սերտ պաշտպանական համագործակցության այլ ուղղություններ, դրանց թվում՝ Կանադայի մասնակցությունը որպես դիտորդ հաջորդ սերնդի կործանիչի մշակման ծրագրում։
Մեծ Բրիտանիան Կանադային առաջարկել էր միանալ JEF-ին դեռ ավելի քան տասը տարի առաջ՝ միավորման ստեղծումից կարճ ժամանակ անց, Աֆղանստանի պատերազմի վերջին փուլում։ Գաղափարը քննարկվել էր 2014 թվականին Ուելսում անցկացված ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում, սակայն այն ժամանակվա վարչապետ Սթիվեն Հարփերի կառավարությունը վերջնականապես հրաժարվել էր մասնակցությունից։
Այդ ժամանակահատվածում կանադական զինվորականները նույնպես չէին աջակցում վերոնշյալ գաղափարին։ Պաշտպանական բյուջեի կրճատման ընթացքում Կանադայի Միացյալ օպերատիվ հրամանատարության հրամանատար գեներալ-լեյտենանտ Ջոնաթան Վենսը նախազգուշացնում էր, որ JEF-ին մասնակցությունը լուրջ պարտավորություն կդառնա զինված ուժերի համար և կարող է նախապես սահմանափակել կառավարության ազատությունը ապագա ճգնաժամի ժամանակ որոշումներ ընդունելիս։
Քարնիի հայտարարության մեջ չի հստակեցվում, թե Կանադան կոնկրետ ինչպես է մասնակցելու JEF-ի գործունեությանը։ Կանադայի պաշտպանության շտաբի ներկայիս պետ գեներալ Ջենի Կարինյանն առայժմ հրապարակավ չի մեկնաբանել երկրի հնարավոր անդամակցությունը։
JEF-ը ստեղծվել էր որպես Աֆղանստանի պատերազմի ընթացքում երկրների միջև ձևավորված ռազմական կապերը պահպանելու միջոց։ Սկզբում ենթադրվում էր, որ Մեծ Բրիտանիան կապահովի հրամանատարական կառուցվածքը և ռազմական կարողությունների զգալի մասը, իսկ մյուս պետությունները կկարողանան իրենց ուժերը տրամադրել՝ կախված կոնկրետ իրավիճակից։
2014 թվականին Մեծ Բրիտանիան, Դանիան, Էստոնիան, Լատվիան, Լիտվան, Նիդեռլանդները և Նորվեգիան համաձայնության եկան ստեղծել JEF-ը ՆԱՏՕ-ի նոր հայեցակարգի շրջանակում։ 2017 թվականին միավորմանը միացան Ֆինլանդիան և Շվեդիան, որոնք դեռ ՆԱՏՕ-ի անդամ չէին, իսկ 2021 թվականին՝ Իսլանդիան։
Միաժամանակ JEF-ը ՆԱՏՕ-ի համարժեքը չէ և Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 5-րդ հոդվածի՝ կոլեկտիվ պաշտպանության մասին դրույթի կիրառում չի նախատեսում։ Դա պետությունների կոալիցիա է, որոնք կարող են ինքնուրույն պայմանավորվել կոնկրետ ճգնաժամին համատեղ արձագանքելու շուրջ՝ առանց ՆԱՏՕ-ի բոլոր անդամների համաձայնությանը հասնելու։
2018 թվականից JEF-ի շրջանակում պարբերաբար անցկացվում են ռազմական զորավարժություններ։ 2022 թվականին Ուկրաինա Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժման սկսվելուց հետո միավորումն սկսել է ավելի նկատելի դեր խաղալ Հյուսիսային Եվրոպայի անվտանգության ապահովման գործում։
Պաշտպանական հետազոտությունների թագավորական միացյալ ինստիտուտի (RUSI)՝ 2024 թվականին հրապարակված ուսումնասիրության մեջ նշվում էր, որ JEF-ը կարող է որոշումներ ընդունել ՆԱՏՕ-ից ավելի արագ, սակայն միավորումը լուրջ քաղաքական կամ ռազմական փորձություն դեռ չի անցել։ JEF-ը նաև մշտական զինված ուժեր չունի․ պետություններն անհրաժեշտության դեպքում ստորաբաժանումներ են տրամադրում կոնկրետ գործողությունների և զորավարժությունների համար։
