նախընտրելի դարձնել
Էներգակիրների անզուսպ ինֆլյացիան վնաս է հասցրել Եվրոպայի արդյունաբերական ակտիվությանը, ընդ որում, հիմնական հարվածը հասցվել է ամենախոշոր սպառողներին։ Ալյումինի եւ պողպատագործության գործարարնները փակվում են էլեկտրաէներգիայի ծախսերի պատճառով։ Քիմիական արտադրողները տեղափոխվում են ԱՄՆ։ BASF-ը ծրագրում է մշտական կրճատում, գրում է Oilprice-ը։
Սակայն կան ավելի լուրջ խնդիրներ։ Պարարտանյութ արտադրողները նույնպես փակում են իրենց գործարանները։ Իսկ պարարտանյութի ներկրումը նվազել է, քանի որ Եվրոպա պարարտանյութի ամենամեծ մատակարարները Ռուսաստանն ու Բելառուսն էին, որոնք ներկայումս պատժամիջոցների տակ են: Երկու երկրներն էլ հակադարձել են պատժամիջոցներին՝ դադարեցնելով պարարտանյութի արտահանումը Եվրոպա, եւ եվրոպացի պաշտոնյաները, որոնք կրկնում են, որ պարարտանյութի արտահանումը պատժամիջոցների ենթակա չէ, իրականում չեն օգնում: Գյուղատնտեսության եւ առեւտրի քաղաքականության ինստիտուտի տվյալներով՝ Ռուսաստանին բաժին է ընկնում ամոնիումի նիտրատի համաշխարհային մատակարարման 45 տոկոսը։
Բելառուսը նաեւ պարարտանյութերի, հատկապես պոտաշի խոշոր արտահանողն է։ Բայց Բելառուսը ԵՄ պատժամիջոցների տակ է 2021 թվականից՝ մարդու իրավունքների խախտման մեղադրանքների պատճառով, եւ ի տարբերություն Ռուսաստանի՝ այդ պատժամիջոցներն ազդել են նրա պարարտանյութերի արդյունաբերության վրա: Սա հանգեցրել է դժբախտ պատահականության Եվրոպայի եւ նրա պարենային անվտանգության համար: «Արժեշղթաները աներեւակայելիորեն ինտեգրված էին»,-FT-ին ասել է պարարտանյութ արտադրող խոշոր ընկերության՝ նորվեգական Yara International ընկերության գործադիր տնօրենը:
«Եթե նայեք քարտեզին, ապա այս շղթաները ստեղծվել են տասնամյակներ շարունակ: Նույնիսկ Սառը պատերազմի ամենացուրտ ժամանակաշրջաններում այդ ապրանքները շարունակում էին մատակարարվել, ուստի բիզնեսն աշխատեց: Եվ ամեն ինչ արմատապես փոխվեց մի քանի օրվա ընթացքում»։ Ինչպես գազի դեպքում, ԵՄ-ն՝ թեեւ հակված է նախ գործելու եւ հետո մտածելու, սկսել է պարարտանյութի այլընտրանքային աղբյուրներ փնտրել: Տարբերակներից մեկը Մարոկկոն է։ Այս մասին հայտարարել է Euractiv-ը։
Երկիրն արդեն մատակարարում է Եվրոպայի ֆոսֆատների մոտ 40 տոկոսը: Այս ցուցանիշը կարող է զգալիորեն աճել։ Մեկ այլ տարբերակ Կենտրոնական Ասիան է, ավելի կոնկրետ՝ Ուզբեկստանը։ Ներկայումս Ուզբեկստանը պարարտանյութ է արտահանում հիմնականում Ասիա եւ Մերձավոր Արեւելքի որոշ երկրներ, սակայն դա կարող է փոխվել ԵՄ եւ Կենտրոնական Ասիայի նախարարների հանդիպումից հետո։ Այսպիսով, մի կողմից, պարարտանյութերի տեղական արտադրությունը խաթարվել է էներգիայի չափազանց մեծ ծախսերի պատճառով: Մյուս կողմից, պատժամիջոցները առաջ բերեցին Ռուսաստանի արձագանքը։
Եթե նույնիսկ Եվրոպան բավարար փոխարինող գտնի Ռուսաստանից եւ Բելառուսից ներկրվող պարարտանյութի համար, նրա հաշիվները կբարձրանան նույնքան, որքան գազի վարձերը: Եվ դա կխթանի ինֆլյացիան։
Պարարտանյութերը բավականին թանկանում են։
«Մեծ քսանյակի երկրները 2021 թվականին՝ 2020 թվականի համեմատ, գրեթե երկու անգամ ավելի են վճարել հիմնական պարարտանյութերի ներմուծման համար, եւ ակնկալվում է, որ 2022 թվականին երեք անգամ ավելի շատ ծախսեր կկատարեն՝ առնվազն 21,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլար լրացուցիչ ծախս: Օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիան 2021 եւ 2022 թվականներին պարարտանյութերի ներմուծման համար վճարել է լրացուցիչ 144 միլիոն դոլար, իսկ Բրազիլիան՝ 3,5 միլիարդ դոլար։ Իհարկե, այս ինֆլյացիայի մեծ մասը պայմանավորված է էներգիայի ծախսերի աճով, քանի որ պարարտանյութերի արտադրությունը էներգատար գործընթաց է: Փաստը մնում է փաստ, որ համաշխարհային սննդի շղթան, հատկապես նրա եվրոպական օղակները, այս պահին լավագույն վիճակում չեն։ Օրինակ՝ Ռուսաստանը շարունակում է պարարտանյութ մատակարարել աֆրիկյան երկրներին, սակայն աֆրիկյան երկրները պատժամիջոցներ չեն կիրառել Մոսկվայի դեմ։ Եվ Եվրոպան չի կարող շրջվել եւ չեղարկել պատժամիջոցները, քանի որ դա վերջ կդնի ԵՄ-ի հեղինակությանը: Ինչ-որ մեկը, ով համաձայն է IATP-ի այն փաստարկի հետ, որ աշխարհը վտանգավոր կախվածություն ունի քիմիական նյութերից, կարող է հնարավորություն տեսնել պարարտանյութերի այս ճգնաժամում: Նիդեռլանդների կառավարությունն իրականում կարող է ընդունել այն, քանի որ կողմ է գյուղատնտեսությունում ազոտի արտանետումների 70 տոկոսով կրճատմանը, ինչը երկրի ֆերմերների շրջանում զանգվածային բողոքների պատճառ է դարձել։ Այնուամենայնիվ, Շրի Լանկայում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ խելամիտ չէ կրճատել պարարտանյութից կախվածությունը, հատկապես, եթե դա արվի հանկարծակի: Այս առումով պարարտանյութից կախվածությունը նույնքան ուժեղ է, որքան կախվածությունը հանածո վառելիքից, որից, ըստ որոշ պնդումների, տուժում է մարդկությունը։ Դրական կողմն այն է, որ արտաքին մատակարարների նկատմամբ ճնշող վստահության հետեւանքով առաջացած ճգնաժամը կարող է այս կամ այն կերպ հանգեցնել այդ մատակարարների նկատմամբ ավելի քիչ վստահության:
