նախընտրելի դարձնել
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ցանկանում է, որ Եվրամիությունը բնական գազի արտահանման ավելացման համար թուլացնի կանոնավորիչ խոչընդոտները և բարելավի ֆինանսավորման պայմանները: Սակայն նոր հրապարակված թվերը կասկածներ են հարուցում, թե արդյոք Ադրբեջանը կկարողանա՞ մինչև 2027 թվականը կատարել ԵՄ տարեկան 20 միլիարդ խորանարդ մետր գազ արտահանելու իր պարտավորությունը: Դրա մասին գրում է EurasiaNet-ը։
Bruegel-ի տվյալներով՝ ադրբեջանական գազի արտահանումը ԵՄ 2025 թվականի առաջին եռամսյակում նվազել է մինչև 2,84 միլիարդ խորանարդ մետր՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի 3,2 միլիարդ խորանարդ մետրի համեմատ։ 2023 թվականին առաջին եռամսյակի արտահանման ընդհանուր ծավալը կազմել է 3,07 միլիարդ խմ։ մ.
Տվյալները ցույց են տալիս, որ արտահանման ծավալները վերջին երեք տարիների ընթացքում մնացել են անփոփոխ։ Ադրբեջանից ԵՄ մատակարարումների ընդհանուր ծավալը 2024 թվականին կազմել է 12,66 միլիարդ խորանարդ մետր, ինչը փոքր-ինչ գերազանցում է 2023 թվականի՝ տարեկան 12,39 միլիարդ խորանարդ մետր, ինչպես նաև 2022 թվականի՝ 12,26 միլիարդ խորանարդ մետր ցուցանիշները:
Bruegel-ի տվյալներով՝ ԵՄ-ն դեռ օրական փոքր-ինչ ավելի շատ գազ է ստանում Ռուսաստանից, քան Ադրբեջանից։
Թվերը, ԵՄ-ի հետ Ադրբեջանի էներգետիկ հարաբերություններում ըստ երևույթին, խորացնում են հա՞վը, թե՞ձուն երկընտրանքը: Ադրբեջանը հայտարարում է, որ խողովակաշարերի թողունակությունը մեծացնելու համար ԵՄ-ն պետք է լուրջ ներդրումներ խրախուսի ՝ 20 միլիարդ խորանարդ մետր նպատակակետին հասնելու նպատակով: Միևնույն ժամանակ, ԵՄ թերահավատությունն այն հարցում, թե արդյոք Ադրբեջանը կկարողանա գազով լցնել որևէ նոր խողովակաշար, Բրյուսելի քաղաքականություն մշակողներին ստիպում է զգուշանալ լրացուցիչ ենթակառուցվածքների վրա խոշոր ծախսեր թույլ տալուց:
Ալիևն ապրիլի 9-ին փորձեց գրգռել Բրյուսելին՝ սպառնալով, որ եթե ԵՄ-ն չկազմակերպի Հարավային գազային միջանցքի ընդլայնումը, տարանցիկ երթուղի, որը ներկայում աշխատում է գրեթե ամբողջ հզորությամբ, Ադրբեջանը կսկսի այլ ուղիներ փնտրել՝ «դեպի արևելք, դեպի հարավ»՝ իր գազը արտահանելու համար։ Նա հավելել է, որ նոր բացահայտումները և վերականգնվող էներգետիկայի ներքին ծրագիրը կազատեն գազի լրացուցիչ ծավալներ արտահանման համար։
Ալիևն ընդգծել է երկճյուղավորումը Բրյուսելի՝ հանածո վառելիքի նոր մատակարարների անհապաղ անհրաժեշտության միջև՝ ԵՄ-ի կախվածությունը ռուսական գազից թուլացնելու և մինչև 2050 թվականը ջերմոցային գազերի զուտ զրոյական արտանետումների հասնելու երկարաժամկետ հավակնությունների միջև՝ անցնելով վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներին:
Նա դժգոհել է, որ ԵՄ-ի հաճախորդները 2049-ից հետո չեն ստանձնի մատակարարումների պայմանագրերը, և որ Եվրոպական ներդրումային բանկը «ամբողջովին դադարեցրել է հանածո վառելիքի նախագծերի ֆինանսավորումը»՝ ակնարկելով, որ Եվրահանձնաժողովը բավականաչափ ազդեցություն ունի բանկին ստիպելու աջակցել Հարավային գազային միջանցքի ընդլայնմանը:
ԵՄ փորձագետներից ոմանք արդեն ուշադիր ուսումնասիրում են միության գազի ներկրման կարիքները և գալիս են այն եզրակացության, որ Բաքվի գազն այնքան էլ կարևոր տարր չէ Եվրոպայի էներգետիկ ապագայի համար։
«ԵՄ բնական գազի պահանջարկը կնվազի 2022 թվականից սկսած՝ արդյունաբերական սպառման նվազման, արդյունավետության բարձրացման և վերականգնվող էներգիայի ավելի արագ կլանման համակցության պատճառով»,-գրում է Յանա Զաբանովան գերմանական Heinrich-Böll-Stiftung հիմնադրամի հրապարակած վերլուծության մեջ:
Զաբանովան նշել է, որ 2050 թվականին ԵՄ-ի կլիմայի պաշտպանության նպատակները կշարունակեն ճնշում գործադրել առաջիկա տարիներին գազի ներմուծման կրճատման վրա։ Ավելին, հեղուկ բնական գազի ներմուծման ընդլայնումը, հիմնականում Կատարից, որը, ինչպես սպասվում է, կսկսվի 2026 թվականին, «բավական անորոշ է դարձնում՝ մինչև տասնամյակի վերջ Եվրոպան իրականում որքան գազ կպահանջվի Ադրբեջանից»:
«Ադրբեջանը Եվրոպայի համար կարևոր, բայց ոչ մի դեպքում անփոխարինելի էներգակիր է, - եզրափակել է Զաբանովան։ -Վերջապես, մարդու իրավունքների վիճակի առումով իր անհանգստացնող պատմությամբ Ադրբեջանը ԵՄ-ի համար քաղաքականապես հակասական գործընկեր է եղել և բազմաթիվ ձայներով, դրանց թվում՝ Եվրախորհրդարանում, հարաբերությունների քննադատական վերագնահատման կոչ են արել»:
