Երկրին տնտեսությունը վերականգնելու և օտարերկրյա ներդրումներ ներգրավելու հարցում օգնելու համար Սիրիայի նոր իշխանությունները ստեղծել են սուվերեն ներդրումային հիմնադրամ։ Այն հնարավոր է եղել արագ համալրել՝ դիկտատոր Բաշար Ասադի իշխանության տարիներին նրան մոտ լինելու շնորհիվ հարստացած անձանցից ակտիվներն ու միջոցները բռնագրավելու հաշվին։ Արդյունքում՝ հիմնադրամն այնքան խոշոր և ազդեցիկ է դարձել, որ այժմ առաջատար դեր է խաղում տնտեսության մեջ, պատմել է Financial Times-ը։

Հիմնադրամի հետ գործեր վարող մի անձ թերթին ասել է. «Ի՞նչ է այսօր պետությունը։ Նախարարությունները և հիմնադրամը»։ Սիրիական գործարար խորհրդի կառավարիչ-տնօրեն Թաեր Լահամն այն անվանել է տնտեսական տեսանկյունից «ամենաազդեցիկը» և «այժմ Սիրիայի ամենահարուստ կազմակերպությունը»։

Սիրիական սուվերեն հիմնադրամը ստեղծվել է 2025 թվականին՝ նախագահ Ահմեդ աշ-Շարաայի հանձնարարությամբ, որն իշխանության է եկել 2024 թվականի վերջին, Ասադի տապալման արդյունքում։ Ֆինանսների նախարարությունը նախորդ տարի դրա չափը գնահատել էր 50 միլիարդ դոլար, սակայն հիմնադրամը չի բացահայտում տեղեկություն իր ակտիվների, ներդրումների և նույնիսկ տնօրենի ինքնության մասին։ Դրա ակտիվների մեջ են մտնում պետական սեփականությունն ու այն ընկերությունները, որոնք բռնագրավվել են Ասադի ռեժիմի հետ կապված անձանցից, FT-ին պատմել են իրավիճակին ծանոթ գործարարներն ու պաշտոնյաները։

Ասադի ընկերներից, մերձավորներից և դաշնակիցներից առգրավված ակտիվների մասին հանրամատչելի տեղեկությունը չափազանց քիչ է։ Նախկին դիկտատորի օրոք ապօրինի ձեռք բերված ակտիվների վերադարձով զբաղվող պետական կոմիտեն հայտնել է, որ հիմնադրամը, մասնավորապես, կառավարում է առևտրի, ծառայությունների և բանկային բիզնեսի ոլորտների 32 ձեռնարկություն, որոնք նախկինում պատկանել են խոշոր գործարար Սամեր Ֆոզին, ինչպես նաև Դամասկոսում գտնվող առևտրի կենտրոնը, որը բռնագրավվել է ևս երկու գործարարներից։ Նրանք գտնվում էին ԱՄՆ և Եվրոպայի պատժամիջոցների տակ՝ Ասադին աջակցելու համար։

Հիմնադրամը վերահսկում է ավելի քան 40 հազար մարդ զբաղեցնող ձեռնարկություններ և ազդեցություն ունի տնտեսության բոլոր հատվածներում։ Նրա հետաքրքրությունների շրջանակը տարածվում է գործարաններից և առևտրի կենտրոններից մինչև անշարժ գույք և բանկերի բաժնեմասեր։ Այն նաև առանցքային դեր է խաղում աշ-Շարաայի նախաձեռնության մեջ՝ Պարսից ծոցի երկրներից ներդրումներ ներգրավելու հարցում։

Հիմնադրամն անմիջականորեն ենթարկվում է նախագահին, սակայն այն ղեկավարում է զբոսաշրջության նախարարը, տնօրենը Լիբանանի և Ավստրալիայի քաղաքացի Իբրահիմ Սուկարիեհն է, FT-ին պատմել են նրա հետ հանդիպած երեք անձինք։ Կայքում Սուկարիեհի մասին տեղեկություն չկա։ Նա գտնվում է ավստրալական պատժամիջոցների տակ՝ «Ալ-Քաիդայի» մասնաճյուղին ենթադրյալ անդամակցության համար, որն ի վերջո դարձել էր աշ-Շարաայի զինված խմբավորումը, որը տապալել էր Ասադի ռեժիմը։ Այդ խմբավորումը նույնպես գտնվում էր արևմտյան երկրների պատժամիջոցների տակ, որոնք աստիճանաբար հանվել են, քանի որ աշ-Շարաան զբաղվել է Սիրիայի խաղաղ վերականգնմամբ։