Գաղտնիք չէ, որ մեր ձեռնարկատերերը  իրենց բիզնեսը գրանցելիս ներխուժում են գործունեության բոլոր հնարավոր  ոլորտները` վարունգ աղ դնելուց մինչեւ Մարս թռիչքներ կազմակերպելը: Ամեն դեպքի համար: Ուստի առանձնապես զարմանք չի առաջացնում  հայրենական ընկերություններից մեկի գործունեության ոլորտը` «ծովամթերքի արտադրություն, հագուստի եւ կոշիկի  վաճառք»: Անհասկանալի է, թե կոնկրետ որ ոլորտին է վերաբերում այդ կազմակերպությունը:

Հաշվետու եռամսյակի տվյալներով` սննդամթերքի արտադրության ոլորտում  մեզանում մոտ 500  ձեռնարկություն կա: Ավելի ճիշտ վիճակագրության մոնիտորինգը 459  օբյեկտ է ընդգրկում: Նրանց մեծ մասը ներկայացնում են միկրո (մինչեւ 5 աշխատող) եւ փոքր (6-50 աշխատող) օբյեկտներ, որոնց համատեղ մասնաբաժինը ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի մեջ  91% է կազմում: 

Չնայած այն հանգամանքին, որ միկրո, փոքր եւ միջին ձեռնարկությունների թիվն ավելին է, քան խոշորներինը, վերջիններս աշխատանքով են ապահովում սննդամթերքի արտադրության ոլորտում զբաղվածների կեսից ավելին` 57%:

Հաշվետու եռամսյակում միկրոօբյեկտներում աշխատանքի արտադրողականությունը կազմել է ամսական միջինը առնվազն  0,35 մլն դրամ` մեկ աշխատողի հաշվով: Դժվար է պատկերացնել, թե որքան կկազմի այդ աշխատակցի աշխատավարձը, եթե դրանից հանվեն ինքնարժեքի մյուս հոդվածներն ու եկամուտը...

Փոքր ձեռնարկություններում այդ թիվը մի փոքր ավելին է`  0,49 մլն դրամ: Իսկ ահա միջին ձեռնարկության դեպքում այդ ցուցանիշը հասնում է  մինչեւ  1,2 մլն դրամի, իսկ խոշորների դեպքում` 1,5 մլն դրամի:

Բնականաբար, այս պատկերը աղավաղում է «ստվերի» գործոնը: Սակայն հարց է, թե որտեղ է  ավելի շատ «ստվերը»` խոշոր բիզնեսում, թե փոքր ու  միջինում...

Մինի-օբյեկտներում ցածր արտադրողականությունը հանգեցնում է, օրինակ, հացի ինքնարժեքի թանկացման: Հաջող մրցակցելու համար, արտադրողները դժվարությամբ են գնում մանրածախ անվանական գնի բարձրացման` նախընտրելով «ավելորդ» ծախսերը փոխհատուցելու այլ մեթոդներ: Օրինակ, նվազեցնում են ապրանքի քաշը...

Իհարկե, նաեւ խոշոր բիզնեսն է եկամուտի համար պատրաստ ամեն ինչի: Սակայն, համաձայնենք, որ պետական տեսչության անզիջում աշխատանքի դեպքում ավելի հեշտ է վերահսկել խոշորներին, քան մանրերին:

Ձեռնարկությունների խոշորացումը, որը կարող է հանգեցնել զբաղվածության կրճատման,  ինքնանպատակ չէ: Պարզապես դրանով ինչ-որ չափով հնարավոր է նվազագույնի հասցնել տեղական արտադրության սննդամթերքի գները: Ինչ վերաբերում  է ՓՄՁ-ներին, ապա այն զանգվածաբար անհրաժեշտ է այն ոլորտներում,  որտեղ խոշորները ձեռնտու չեն կամ կա մենաշնորհի ռիսկ:

Ալբերտ Խաչատրյան