նախընտրելի դարձնել
Հինգշաբթի թուրքական լիրան ընկել է 5.6 տոկոսով՝ ռեկորդային նվազագույնի հասնելով դոլարի նկատմամբ այն բանից հետո, երբ Կենտրոնական բանկը նվազեցրեց տոկոսադրույքները` իր նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի անսովոր տնտեսական օրակարգին համապատասխան, հայտնում է Reuters-ը:
Այդ որոշումից հետո լիրան ընկավ մինչեւ 15.689 նվազագույն մակարդակ, որից հետո Գրինվիչի ժամանակով 11:51-ի դրությամբ իջավ մինչեւ 15.5: Դոլարն այս տարի ավելի քան կրկնապատկել է իր արժեքը լիրայի նկատմամբ՝ ծանր հարված հասցնելով Թուրքիայի զարգացող տնտեսություններին։
Կենտրոնական բանկի տոկոսադրույքի` 100 բազիսային կետով կրճատումը հանգեցրեց նրան, որ սեպտեմբերից ի վեր կումուլյատիվ թուլացումը հասավ 500 կետի՝ տեղական արժույթը պակաս գրավիչ դարձնելով ներդրողների համար:
Կենտրոնական բանկը պարզաբանել է, որ կկասեցնի մեղմացման ցիկլը՝ առաջիկա երեք ամիսների ընթացքում դրա հետեւանքներին հետեւելու համար։
«Կենտրոնական բանկի հանդուրժողականությունը, անշուշտ, շատ ավելի բարձր է թվում, քանի որ Էրդողանն այժմ քիչ թե շատ լիովին պատասխանատու է տոկոսադրույքների քաղաքականության համար»,- ասում է Scope Ratings-ի սուվերեն եւ հանրային հատվածի մասով տնօրեն Դենիս Շենը:
Էրդողանի նոր տնտեսական ծրագիրն առաջնահերթություն է տալիս արտահանմանը եւ վարկավորմանը` թեեւ տնտեսագետներն ու ընդդիմադիր օրենսդիրները քննադատել են այդ քաղաքականությունը՝ որպես անխոհեմ: Եթե գնաճը գերազանցում է 21 տոկոոսը, թուրքերի բյուջեները նվազում են, իսկ անհանգստությունն աճում է։
Կենտրոնական բանկը վերջին երկու շաբաթվա ընթացքում չորս անգամ միջամտություն է իրականացրել արտարժույթի շուկայում` դոլարներ է վաճառել եւ վատնել առանց այն էլ սպառված արտաքին պահուստները` լիրայի վաճառքը դանդաղեցնելու համար:
Շուկայի դիտորդները լիրայի հետագա արժեզրկում են կանխատեսում։ «Սա համարձակ քայլ է, որն անշուշտ Թուրքիային մեծ գումարներ եւ գլխացավեր կարժենա։ Ես ակնկալում եմ, որ դոլարը կամրապնդվի 17-19 միջակայքում»,- ասել է Swissquote Bank-ի ավագ վերլուծաբան Իպեկ Օզկարդեսկայան:
Ըստ Թուրքիայի կենտրոնական բանկի, որն ուղղված է 5 տոկոս գնաճին, գների ճնշումը ժամանակավոր է եւ անհրաժեշտ՝ տնտեսական աճն արագացնելու եւ ընթացիկ հաշիվը հավասարակշռելու համար։ Սակայն, հաշվի առնելով լիրայի փլուզումը, տնտեսագետները կանխատեսում են, որ հաջորդ տարի գնաճը կհասնի շուրջ 30 տոկոսի, ինչը հիմնականում պայմանավորված է ներմուծման գների աճով:
Աշխատանքի նախարարությունում հանձնաժողով է ստեղծվել` նվազագույն ամսական աշխատավարձը քննարկելու համար, որը ներկայումս 2826 լիրա է կազմում 2022 թվականի համար։ Էրդողանը պետք է հայտարարեր դրա նոր մակարդակի մասին։ Դրա դոլարային արժեքը հինգշաբթի նվազել էր մինչեւ 185 դոլար՝ տարեսկզբի 380 դոլարից:
Այս տարի Էրդողանն ամբողջությամբ փոխեց Կենտրոնական բանկի ղեկավարությունը՝ համախոհների հրավիրելով ուղղափառ քաղաքական գործիչներին փոխարինելու համար, ինչը խաթարեց նրա վստահությունը նրա նկատմամբ, ասում են վերլուծաբանները։
Լիրան տուժեց նաեւ ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի` մարտին պարտատոմսերի գնման խթանների դադարեցման եւ «թեժ» գնաճի դեմ պայքարի համար հաջորդ տարի ԱՄՆ-ում տոկոսադրույքների մինչեւ երեք բարձրացում կանխատեսելու մասին որոշումից:
