Եվրոպան մոտենում է ջեռուցման սեզոնին՝ գազի պաշարներով, որոնք հասել են վերջին 13 տարվա ամենացածր մակարդակին, ինչն արդեն անհանգստություն է առաջացնում էներգետիկ շուկայում, գրում է The Guardian-ը։

Փորձագետները զգուշացնում են ձմռանը գների կտրուկ աճի վտանգի մասին, հատկապես ցուրտ եղանակի կամ քամուց էլեկտրաէներգիայի արտադրության նվազման դեպքում։

Օգոստոսի վերջին եվրոպական գազապահեստարանները լցված էին մոտավորապես 63%-ով։ Սա զգալիորեն ցածր է վերջին տարիների այս ժամանակահատվածի միջին ցուցանիշից՝ մոտ 80%։ Գազի մղման ներկայիս տեմպերի պայմաններում Եվրամիությունը կարող է ջեռուցման սեզոն մտնել վերջին հինգ տարվա միջին մակարդակից մոտ 20% ցածր պաշարներով։

Գազի շուկայի վերլուծաբան Գրեգ Մոլնարի գնահատմամբ՝ եթե իրավիճակը չփոխվի, պաշարները կլինեն առնվազն 2013 թվականից ի վեր ամենացածրը։ Պահեստարանների ցածր լցվածությունը մեծացնում է ձմռանը գների կտրուկ տատանումների հավանականությունը, հատկապես երկարատև ցրտերի կամ թույլ քամիների դեպքում, որոնք կարող են մեծացնել գազի պահանջարկը։

Հատկապես խոցելի է մնում Մեծ Բրիտանիան։ Երկիրը Եվրոպայում գազի խոշորագույն սպառողներից է, սակայն ունի դրա պահպանման համեմատաբար փոքր ներքին հզորություններ։ Սովորաբար Մեծ Բրիտանիան դա փոխհատուցում է Եվրոպայից խողովակաշարերով մատակարարումների և ԱՄՆ-ից ու Մերձավոր Արևելքի երկրներից ներմուծվող հեղուկացված բնական գազի հաշվին։

Այս շաբաթ Centrica-ի ղեկավար Քրիս Օ'Շին հայտարարել է, որ բրիտանական պահեստարաններում ձմռանից առաջ «գրեթե գազ չկա»։

Եվրոպական երկրներին նաև չհաջողվեց արագ վերականգնել պաշարները՝ նախորդ ձմռան ցուրտ ավարտով և ամառային շոգի ժամանակ գազային էլեկտրագեներացիայի բարձր պահանջարկով պայմանավորված սպառումից հետո։ Լրացուցիչ գործոն դարձան Պարսից ծոցի երկրներից նավթի և գազի արտահանման խափանումները՝ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմի սկսվելուց հետո։

Ամռանը եվրոպական գազի շուկայում գները մնում էին համեմատաբար կայուն՝ Հորմուզի նեղուցով մատակարարումների վերականգնման և պաշարների համալրման սպասումների ֆոնին։ Սակայն այժմ շուկայի մասնակիցները չեն ակնկալում արտահանման արագ վերականգնում, նշում է սկանդինավյան SEB բանկային խմբի գլխավոր հումքային վերլուծաբան Բյարնե Շիլդրոպը։ Նրա խոսքով՝ վերջին շաբաթվա ընթացքում եվրոպական գազի շուկայում առաջացել է մի տեսակ «ձմեռային խուճապ»։

Ինչպես սպասվում է, այս ձմռանը Եվրոպայում գազի ֆիզիկական դեֆիցիտից կհաջողվի խուսափել։ Սակայն թրեյդերներն արդեն գների մեջ ներառում են վառելիքի հնարավոր թանկացումը։ Գազի բազային գինը վերջին շաբաթներին բարձրացել էր €68-ից բարձր մեկ ՄՎտ·ժ-ի համար՝ հասնելով մոտ երեք տարվա առավելագույնին և տարվա սկզբի մակարդակից ավելի քան երկու անգամ բարձր։

Գների աճի պատճառներից մեկը դառնում է սպասումը, որ ցրտերի խորացմանը զուգընթաց եվրոպացի և ասիական գնորդների միջև կմեծանա մրցակցությունը ՀԲԳ-ի մատակարարումների համար։ Goldman Sachs-ի վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ առանց Մերձավոր Արևելքից գազի արտահանման վերականգնման եվրոպական բենչմարք գինը, հավանաբար, պետք է գերազանցի €100-ը մեկ ՄՎտ·ժ-ի համար, որպեսզի հնարավոր լինի ներգրավել մատակարարումների բավարար ծավալներ՝ ձմեռային պահանջարկը ծածկելու համար։

Խնդիրը հատկապես նկատելի է Արևմտյան Եվրոպայում։ Իտալիան և Լեհաստանն արդեն կարողացել են իրենց պահեստարանները լցնել ավելի քան 80%-ով, մինչդեռ Գերմանիայում, որն ունի Եվրոպայի ամենամեծ գազապահեստավորման հզորությունները, լցվածության մակարդակը կազմում է մոտ 50%։ Բելգիայում և Նիդեռլանդներում, որոնք գազատարներով անմիջապես կապված են բրիտանական շուկայի հետ, պահեստարանները լցված են համապատասխանաբար մոտ 51% և 45%։

Սպասվում է, որ առաջիկա տարիներին Մեծ Բրիտանիայի կախվածությունը գազի ներմուծումից կուժեղանա՝ Հյուսիսային ծովում արդյունահանման կրճատման ֆոնին։ Կառավարությունը դիտարկում է գազային ենթակառուցվածքին, ներառյալ պահեստարաններին և խողովակաշարերին, ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելու հնարավորությունը այն բանից հետո, երբ պաշտոնական գնահատականը ցույց տվեց, որ հաջորդ տասնամյակում երկիրը կարող է բախվել գազի պակասի վտանգին։